Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan haftalık para ve banka istatistiklerine göre, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatları 26 Mayıs ile biten haftada 1,49 milyar dolar artış gösterdi. Bu artışla birlikte toplam döviz tevdiat hesapları (DTH) 174,53 milyar dolara ulaştı. Parite etkisinden arındırıldığında ise döviz mevduatlarındaki yükseliş 1,68 milyar dolar olarak hesaplandı.
Gerçek kişi ve tüzel kişi mevduatlarındaki gelişmeler
Döviz mevduatlarındaki artışta en büyük payı 1,43 milyar dolarlık yükselişle tüzel kişiler aldı. Gerçek kişilerin döviz mevduatları ise aynı dönemde 60 milyon dolar arttı. Böylece toplam DTH içinde gerçek kişilerin payı yüzde 38,5, tüzel kişilerin payı yüzde 61,5 düzeyinde gerçekleşti. Parite etkisinden arındırılmış verilere göre, gerçek kişilerin DTH'sı 7 milyon dolar azalırken, tüzel kişilerin DTH'sı 1,69 milyar dolar arttı. Söz konusu artışta kurumsal firmaların yurtdışından sağladıkları döviz kredilerinin yanı sıra, ihracat bedeli dövizlerin sisteme girişi etkili oldu.
Para birimlerine göre dağılım
Döviz mevduatları içinde ABD doları cinsinden hesaplar 120,86 milyar dolar, avro cinsinden hesaplar 44,09 milyar dolar, diğer döviz cinsinden hesaplar ise 9,58 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Haftalık bazda dolar mevduatları 970 milyon dolar, avro mevduatları 410 milyon dolar, diğer döviz mevduatları ise 106 milyon dolar arttı. Kurumsal firmalar dolar cinsinden mevduatlarını 950 milyon dolar, avro cinsinden mevduatlarını 370 milyon dolar artırırken, gerçek kişilerde avro mevduatları 34 milyon dolar yükseldi, dolar mevduatları ise 14 milyon dolar geriledi.
Likidite koşulları ve mevduat faizleri
Geçtiğimiz hafta döviz mevduatlarındaki artışın bir diğer nedeni de mevduat faizlerindeki seyreldi. Bankaların döviz tevdiat hesaplarına uyguladıkları faiz oranları, özellikle kısa vadeli döviz mevduatlarında cazibesini koruyor. TCMB'nin sıkı para politikasının devam etmesi, döviz likiditesinin yönetilmesi açısından bankaların mevduat faizlerini rekabetçi düzeyde tutmalarına neden oluyor. Bu durum, yatırımcıları döviz mevduatına yönlendiren faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Ekonomik bağlam ve beklentiler
Döviz mevduatlarındaki bu artış, Türkiye ekonomisinde döviz talebinin canlı kaldığına işaret ediyor. Özellikle kurumsal kesimin döviz mevduatını artırması, yurt dışı piyasalardan borçlanma veya ticari faaliyetlerden kaynaklanan döviz girişlerine bağlanabilir. Öte yandan, gerçek kişilerin döviz mevduatındaki sınırlı artış, bireysel yatırımcıların enflasyon beklentileri ve kur hareketlerine karşı temkinli olduğunu gösteriyor. Merkez Bankası'nın rezerv politikaları ve swap anlaşmaları çerçevesinde döviz likiditesini yönetmesi, ilerleyen dönemde döviz mevduatlarının seyrini belirleyecek önemli faktörlerden olacak. Piyasa uzmanları, yılın ikinci yarısında döviz mevduatlarının kademeli olarak artmaya devam edebileceğini, ancak olası bir faiz indirimi veya kurda belirgin bir yükselişin bu eğilimi tersine çevirebileceğini belirtiyor.
TCMB verileri, döviz mevduatlarının 2023 başından bu yana düzenli bir artış trendinde olduğunu ortaya koyuyor. Yılbaşından bu yana net artış 12,7 milyar dolar olurken, kümülatif olarak bakıldığında ise döviz mevduatları, geçen yılın aynı dönemine göre 28,4 milyar dolar daha yüksek seyrediyor. Bu durum, yurt içi yerleşiklerin dövize olan talebinin sürdüğünü, ancak yabancı yatırımcının Türk lirasına ilgisinin artmasıyla dengelenebileceğini gösteriyor.
