Doğu Karadeniz Bölgesi, 2025 yılının ilk yedi ayında ihracatta güçlü bir performans sergiledi. Trabzon, Rize, Artvin ve Gümüşhane'den toplam 124 ülkeye yapılan ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18'lik bir artışla 1 milyar 92 milyon 760 bin 838 dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, bölgenin ekonomik potansiyelini ve uluslararası ticaretteki genişleyen etkisini gözler önüne seriyor.
İhracat Artışında Öne Çıkan Sektörler
Bölgeden yapılan ihracatta fındık, çay, su ürünleri, yaş meyve sebze, inşaat malzemeleri ve kimyevi maddeler başlıca kalemler oldu. Özellikle fındık ihracatı, Trabzon ve Giresun'un yanı sıra Rize'de de önemli bir paya sahipken; çay üretimi Rize'de ihracatın artmasında etkili oldu. Su ürünleri ve hamsi gibi balıkçılık ürünleri de özellikle Rusya ve Ukrayna pazarlarında ilgi görüyor.
Bölge, son yıllarda organize sanayi bölgeleri ve yatırım teşvikleri sayesinde üretim kapasitesini artırdı. Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği verilerine göre, özellikle maden ve enerji sektöründeki ihracat da dikkat çekiyor. Bakır, çinko ve kurşun gibi madenlerin yanı sıra elektrik enerjisi ihracatı da artış gösterdi.
En Çok İhracat Yapılan Ülkeler
Rusya, İtalya, Almanya, ABD ve Çin, bölgeden yapılan ihracatta ilk sıralarda yer aldı. Rusya, özellikle yaş meyve sebze ve su ürünlerinde en büyük pazar olmayı sürdürdü. Avrupa Birliği ülkeleri ise fındık ve işlenmiş gıda ürünlerinde önemli alıcılar arasında. Bununla birlikte, son dönemde Ortadoğu ve Afrika ülkelerine yönelik ihracatın da arttığı gözlemleniyor.
Karadeniz limanlarının stratejik konumu, ihracatın deniz yoluyla hızlı ve ekonomik şekilde yapılmasına olanak tanıyor. Trabzon Limanı, bölgenin ticaret üssü olma özelliğini korurken, Rize İyidere ve Hopa limanları da kapasitelerini artırma çabasında.
Hedef: Daha Yüksek Katma Değer
Doğu Karadeniz Bölgesi, tarıma dayalı ihracatın yanı sıra katma değeri yüksek ürünlerle pazar çeşitlendirmesine gidiyor. Özellikle jenerik ilaç üretimi, makine ve yedek parça, orman ürünleri ve ambalaj sektöründe yeni yatırımlar planlanıyor. Bölgedeki üniversiteler ve teknoparklar, Ar-Ge çalışmalarıyla bu dönüşüme destek sağlıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılı ocak-temmuz döneminde Türkiye geneli ihracatın yüzde 6,5 arttığı düşünüldüğünde, Doğu Karadeniz'in yüzde 18'lik artışla ortalamanın çok üzerinde bir performans gösterdiği anlaşılıyor. Bölgenin ulaştığı bu hacim, ülke ekonomisine önemli katkı sağlıyor.
Bürokratik Engeller ve Lojistik Zorluklar Azalıyor
Son yıllarda uygulanan ticaret kolaylıkları ve dijital gümrük uygulamaları, ihracatçıların işini kolaylaştırdı. Özellikle Doğu Karadeniz'deki gümrük kapılarının modernizasyonu ve sınır ticaretinin geliştirilmesi, ihracatın önünü açtı. Gürcistan ve İran ile olan kara sınırları, bölgenin Orta Asya ve Kafkaslara açılan kapısı olarak önemini koruyor.
Uzmanlar, bölgenin lojistik altyapısının güçlendirilmesi ve sınır kapılarının daha verimli kullanılması halinde ihracatın daha da artabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bölgede yapılması planlanan yeni yatırımların ve OSB'lerin teşvik edilmesinin, istihdama ve dış ticarete olumlu yansıyacağı ifade ediliyor.
Bölge Ekonomisine Umut Veren Tablo
Doğu Karadeniz'deki bu başarılı ihracat performansı, bölge ekonomisi için umut verici. Yerel yönetimler ve ihracatçı birlikleri, yeni pazarlar bulmak ve mevcut pazarlardaki payı artırmak için çalışmalarını sürdürüyor. Bölgesel kalkınma ajansları, KOBİ'lere eğitim ve finansal destek sağlayarak ihracatçı sayısını artırmayı hedefliyor.
Bu ivmelenmenin devam etmesi, bölgenin refah seviyesini yükseltecek ve göç verme sorununu azaltacaktır. Doğu Karadeniz'in taşıdığı bu potansiyel, Türkiye'nin 2025 yılı sonu için hedeflediği 300 milyar dolar ihracata ulaşmasında da önemli bir rol oynayacaktır. Bölgenin önündeki en büyük zorluk, üretimde yenilikçiliği artırmak ve sürdürülebilir ticaret politikaları geliştirmektir. Ancak mevcut tablo, bölgenin bu zorlukların üstesinden gelebilecek güce sahip olduğunu gösteriyor.
