Doğal gazda 4 Nisan'da başlayan kademe uygulaması bu kış ilk kez devrede. Türkiye'deki 21,8 milyon abonenin 2,8 milyonu etkileniyor, 19 milyonu desteklenmeye devam ediyor. Vergi ve sistem kullanım bedeli dahil metreküp fiyatı Kademe-1'de 17,88, Kademe-2'de 26,73 lira; limiti aşan hanenin tüm tüketimi ikinci kademeden fiyatlandırılıyor.
Kademe uygulaması ilk kez kış aylarında devrede
EPDK tarafından 4 Nisan 2024'te yürürlüğe giren doğal gazda kademeli tarife, bu kış ilk kez uygulanıyor. Geçtiğimiz yaz aylarında yürürlüğe giren sistem, hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte tüketimin artması sonucu etkisini göstermeye başladı. Uygulama, aylık 25 metreküpe kadar olan tüketim için Kademe-1, bu limitin üzerindeki tüketim için ise Kademe-2 fiyatlandırmasını içeriyor. Böylece düşük tüketimli haneler desteklenirken, yüksek tüketimli hanelerin daha fazla ödeme yapması hedefleniyor.
Faturalar nasıl hesaplanacak?
Kademe sistemi, aylık 25 metreküplük bir eşik belirliyor. Bu eşiğin altında kalan haneler, metreküp başına 17,88 lira ödeyecek. Ancak aylık tüketimi 25 metreküpü aşan abonelerin tüm tüketimi 26,73 liradan fiyatlandırılacak. Yani 26 metreküp tüketen bir hane, 25 metreküp için değil, 26 metreküpün tamamı için 26,73 lira ödeyecek. Bu durum, özellikle kalabalık aileler ve yalıtımsız evlerde oturanlar için ciddi bir maliyet artışı anlamına geliyor. Örnek vermek gerekirse, aylık 100 metreküp doğal gaz tüketen bir hane, kademe öncesi 1.788 lira öderken, kademe sonrası 2.673 lira ödeyecek. Bu da yüzde 49'luk bir artışa denk geliyor.
Hangi iller ve haneler etkilenecek?
Türkiye genelinde 21,8 milyon doğal gaz abonesi bulunuyor. Bunların yaklaşık 2,8 milyonu, yani yüzde 13'ü, aylık 25 metreküpün üzerinde tüketim yapıyor ve kademe-2'ye takılıyor. Geriye kalan 19 milyon abone ise desteklenmeye devam ediyor. Kademe-2'ye takılan hanelerin büyük çoğunluğu, soğuk iklim bölgelerinde ve kalabalık ailelerden oluşuyor. Özellikle Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde kış aylarında tüketim hızla artıyor. İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde ise apartman dairelerinde oturan ve merkezi sistemle ısınan haneler de yüksek tüketim nedeniyle kademe-2'ye girebiliyor.
Vatandaş ne yapabilir?
Uzmanlar, kademe-2'ye takılmamak için enerji verimliliğine dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Ev yalıtımı, pencere ve kapı contalarının yenilenmesi, termostat kullanımı ve kombi sıcaklığının düşürülmesi gibi önlemlerle tüketimin azaltılabileceği ifade ediliyor. Ayrıca doğal gaz faturalarında kademe geçişinin aylık bazda hesaplandığını, yıllık toplam tüketimin değil, her ayın ayrı değerlendirildiğini hatırlatmakta fayda var. Bu nedenle bir ay limitin altında kalıp diğer ay aşan bir hane, sadece aştığı ay için kademe-2 fiyatından faturalandırılır. Tüketiciler, faturalarını düzenli takip ederek hangi ayda kademe-2'ye geçtiklerini görebilir ve buna göre tasarruf planı yapabilir.
Kademe sistemi neden getirildi?
Kademeli tarife, enerji maliyetlerinin artması ve doğal gazda dışa bağımlılığın yüksek olması nedeniyle devreye alındı. Amaç, düşük gelirli ve az tüketen haneleri korurken, yüksek tüketim yapan kesimlerin maliyete daha fazla katkı sağlaması. Ancak uygulama, özellikle kalabalık aileler ve soğuk bölgelerde yaşayanlar için eleştirilere neden oluyor. Bazı tüketici dernekleri, 25 metreküplük limitin Türkiye koşullarında düşük kaldığını ve kış aylarında neredeyse tüm hanelerin bu limiti aşacağını savunuyor. Yetkililer ise sistemin gözden geçirilebileceğini ancak şu an için mevcut uygulamanın devam edeceğini belirtiyor. Önümüzdeki günlerde hava sıcaklıklarının daha da düşmesiyle birlikte kademe-2'ye takılan hane sayısının artması bekleniyor.
