Türkiye'de sıfır atık hedefleri doğrultusunda hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, kısa sürede kayda değer bir başarıya imza attı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen sistem kapsamında, ilk 10 günde 18 milyon 775 bin 861 ambalaj toplandı. Bu rakam, hem sistemin etkinliğini hem de vatandaşların geri dönüşüme olan ilgisini gözler önüne seriyor.
Sistem Nasıl İşliyor?
DOA sistemi, içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik etmek amacıyla kuruldu. Vatandaşlar, üzerinde depozito işareti bulunan pet şişe, cam şişe ve alüminyum kutuları belirlenen toplama noktalarına teslim ederek depozito bedelini geri alabiliyor. Bu bedel, ambalaj başına 25 kuruş olarak belirlendi. Toplama noktaları, marketler, okullar ve kamu binaları gibi yoğun kullanılan alanlara yerleştirildi. Sistem sayesinde çöpe gitmesi muhtemel milyonlarca ambalaj, geri dönüşüm tesislerine kazandırılıyor.
İlk 10 Günün Verileri
TÜÇA'nın açıkladığı verilere göre, sistemin başlangıcından itibaren 10 gün içinde 18,7 milyon ambalaj toplandı. Bu ambalajların büyük kısmı plastik pet şişelerden oluşurken, cam ve alüminyum ambalajlar da önemli bir paya sahip. En çok toplama yapılan iller arasında İstanbul, Ankara ve İzmir öne çıkıyor. Yetkililer, sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte toplama miktarlarının daha da artmasını bekliyor.
Çevresel Etkileri ve Gelecek Planları
DOA sistemi, Türkiye'nin sıfır atık hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynuyor. Toplanan ambalajlar, geri dönüşüm tesislerinde işlenerek hammadde olarak ekonomiye kazandırılıyor. Bu sayede hem doğal kaynak tüketimi azalıyor hem de çevre kirliliğinin önüne geçiliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı, sistemin 2025 yılı sonuna kadar tüm illerde yaygınlaştırılacağını ve hedefin yıllık 30 milyar ambalaj toplamak olduğunu açıkladı.
Vatandaşların Katılımı
Sistemin başarısında vatandaşların yoğun katılımı belirleyici oldu. Birçok kişi, depozito iadesi sayesinde hem çevreye katkıda bulunduklarını hem de küçük bir ekonomik kazanç elde ettiklerini belirtiyor. Özellikle okullardaki toplama noktaları, öğrenciler arasında çevre bilincinin artmasına da katkı sağlıyor. Sistemin tanıtımı için düzenlenen kampanyalar ve sosyal medya paylaşımları da farkındalığı artıran unsurlar arasında yer alıyor.
DOA sistemi, depozito iadesi modelinin Türkiye'de başarıyla uygulanabileceğini gösteriyor. Benzer sistemler Avrupa'da yıllardır başarıyla işletilirken, Türkiye'nin bu alandaki atılımı, çevre politikaları açısından umut verici. Bununla birlikte, sistemin sürdürülebilir olması için toplama noktalarının sayısının artırılması ve vatandaşların bilinçlendirilmesi gerekiyor. Uzmanlar, depozito sisteminin çöp miktarını önemli ölçüde azaltabileceğini ve döngüsel ekonomiye katkı sağlayabileceğini vurguluyor.
