Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'ne işletmelerin kayıt yaptırması için son tarih ekim ayı sonu olarak belirlendi. Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen sistem, belirli ambalaj türlerinin depozito iadesiyle geri dönüşümünü teşvik etmeyi amaçlıyor. Kayıt zorunluluğu bulunan işletmelerin ekim ayını kaçırmaması gerekiyor.
DOA Sistemi nedir ve kapsamı
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi, plastik, cam, metal ve pet şişe gibi belirli ambalajların tüketici tarafından iade edilmesi durumunda depozito bedelinin geri ödenmesini esas alıyor. Sistem, Türkiye Çevre Ajansı koordinasyonunda yürütülüyor ve 2024 yılı itibarıyla birçok ilde uygulamaya alındı. İşletmelerin sisteme dahil olması, hem yasal bir zorunluluk hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından önem taşıyor. Kayıt yaptırmayan işletmeler, idari para cezası ve diğer yaptırımlarla karşılaşabilir.
Başvuru süreci, TÜÇA'nın resmi web sitesi üzerinden çevrim içi olarak gerçekleştiriliyor. İşletmelerin, ambalaj türlerine göre gerekli bilgi ve belgeleri sisteme yüklemesi gerekiyor. Küçük işletmeler için de kolaylık sağlayan başvuru kılavuzu hazırlandı.
Hangi işletmeler kayıt yaptırmalı
DOA sistemi kapsamında, depozitoya tabi ambalajları piyasaya süren üreticiler, ithalatçılar ve satış noktaları kayıt yaptırmakla yükümlü. Bunlar arasında içecek üreticileri, pet şişe kullanan firmalar, cam şişe kullanan alkollü içki üreticileri ve büyük perakende zincirleri yer alıyor. Ayrıca, belirli bir yıllık ambalaj miktarını aşan işletmeler de sisteme dahil olmak zorunda.
Resmi verilere göre, kayıt yaptıran işletme sayısı henüz beklenen seviyeye ulaşmadı. TÜÇA yetkilileri, ekim ayı sonuna kadar yoğun bir başvuru beklediklerini ifade ediyor. İşletmelerin son güne bırakmamaları için uyarılar yapılıyor.
Sıfır Atık Hareketi ve hedefler
Sıfır Atık Hareketi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde yürütülen bir proje olup, atık oluşumunu azaltmayı ve geri dönüşümü artırmayı hedefliyor. DOA sistemi, bu hareketin önemli bir ayağını oluşturuyor. Hedef, 2025 yılına kadar depozito iade oranını yüzde 90'a çıkarmak.
Uygulama, Avrupa Birliği uyum süreci kapsamında da önem taşıyor. AB ülkelerinde yaygın olarak kullanılan depozito sistemleri, Türkiye'de de benzer başarıyı yakalamayı amaçlıyor. İşletmelerin kayıt süreci, sistemin etkinliği için kritik bir adım.
DOA sistemi sayesinde, her yıl yaklaşık 30 milyar adet pet şişe ve 5 milyar adet cam şişenin geri dönüşüme kazandırılması bekleniyor. Bu da hem çevre kirliliğini azaltacak hem de ekonomiye önemli katkı sağlayacak. Depozito uygulamasının yaygınlaşmasıyla birlikte, atık toplama maliyetlerinin düşmesi ve hammadde tasarrufu sağlanması öngörülüyor.
Son olarak, sürecin başarıya ulaşması için işletmelerin yanı sıra tüketicilerin de bilinçlendirilmesi gerekiyor. Yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları da sisteme destek veriyor. Önümüzdeki yıllarda, depozitosuz ambalajlara geçişin hızlanması ve atık yönetiminde dijital takip sistemlerinin devreye girmesi bekleniyor.
