Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi kapsamında bireysel toplu iade dönemi başladı. Yüksek miktarda DOA logolu içecek ambalajı biriktiren vatandaşlar, iadelerini Sayma ve Doğrulama Merkezleri üzerinden gerçekleştirebilecek. Yeni uygulama ile cam, plastik ve alüminyum ambalajlar için depozito bedelleri belirlendi.
Ambalaj başına depozito bedelleri ne kadar?
DOA kapsamında, her bir ambalaj türü için farklı depozito ücretleri uygulanıyor. Cam şişeler için 25 kuruş, plastik şişeler için 20 kuruş, alüminyum kutular için ise 15 kuruş depozito bedeli ödenecek. Ücretler, ambalajın hacmine göre değişiklik göstermiyor ve sabit birim fiyat olarak belirlendi. Vatandaşlar, biriktirdikleri ambalajları Sayma ve Doğrulama Merkezlerine teslim ederek depozito bedellerini nakit olarak alabilecek.
Toplu iade nereden yapılacak?
Bireysel toplu iadeler, Bakanlık tarafından yetkilendirilen Sayma ve Doğrulama Merkezlerinde gerçekleştirilecek. Bu merkezler, başta büyük şehirler olmak üzere Türkiye genelinde belirli noktalarda hizmet verecek. Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları topladıktan sonra en yakın merkeze götürebilecek. Merkezlerde ambalajlar sayılacak, doğrulaması yapıldıktan sonra ödeme yapılacak. Toplu iade için herhangi bir alt limit bulunmazken, üst limit ise kişi başı günlük 100 adet olarak belirlendi.
Sistemin amacı ve geri dönüşüm hedefleri
Depozito sistemi, çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşüm oranlarını artırmak amacıyla hayata geçirildi. Özellikle içecek ambalajlarının doğaya atılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bakanlık verilerine göre, Türkiye'de yılda yaklaşık 20 milyar adet içecek ambalajı tüketiliyor ve bunların büyük bir kısmı geri dönüşüme kazandırılamıyor. DOA sistemi ile ambalajların %90 oranında geri dönüştürülmesi planlanıyor.
Vatandaşlar nelere dikkat etmeli?
- Sadece DOA logolu ambalajlar iade edilebilir. Logosuz ambalajlar kabul edilmez.
- Ambalajların temiz ve sıvı kalıntısından arındırılmış olması gerekir.
- İade sırasında kimlik ibrazı zorunludur.
- Günlük iade limiti kişi başı 100 adettir.
- Depozito bedelleri nakit olarak ödenir.
Gelecek dönemde genişleme planları
Bakanlık, sistemin kapsamını ilerleyen dönemlerde genişletmeyi planlıyor. Şu an için sadece içecek ambalajlarını kapsayan uygulamanın, ileride süt ürünleri, meyve suyu ve diğer gıda ambalajlarını da içereceği belirtiliyor. Ayrıca, otomatik iade makinelerinin yaygınlaştırılması için çalışmalar sürüyor. Bu makineler sayesinde vatandaşlar ambalajlarını 7/24 iade edebilecek.
DOA sistemi, Türkiye'nin atık yönetimi politikalarında önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Benzer sistemler Almanya, Norveç gibi ülkelerde başarıyla uygulanıyor ve geri dönüşüm oranlarını %95'in üzerine çıkarıyor. Türkiye'de de sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte çevre kirliliğinin azalması ve ekonomiye katkı sağlanması bekleniyor. Vatandaşların sisteme adaptasyonu için bilgilendirme kampanyaları devam ediyor.
