Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında azalma öngördüklerini belirtti. Öztürk, sistemin ülke ekonomisine önemli katkılar sağlayacağını vurguladı.
DOA Sistemi Nedir?
Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, plastik, metal, cam gibi içecek ambalajlarının tüketici tarafından iade edilmesi ve depozito bedelinin geri alınması esasına dayanan bir geri dönüşüm mekanizmasıdır. Sistem sayesinde kullanılmış ambalajlar toplanarak yeniden ham madde olarak kullanılmak üzere geri kazanılmaktadır. Bu sayede hem çevre kirliliği önlenmekte hem de ithalata bağımlılık azaltılmaktadır.
İthalattaki Azalma ve Ekonomik Etkiler
Nurullah Öztürk, yaptığı açıklamada, DOA Sistemi'nin tam kapasite çalışması durumunda içecek ambalajı üretiminde kullanılan plastik, alüminyum ve cam gibi ham maddelerin ithalatında yüzde 35-40'a varan düşüş yaşanacağını söyledi. Bu düşüşün cari açığın azaltılmasına ve döviz tasarrufuna önemli katkı sağlayacağını ifade etti. Ayrıca, geri dönüştürülen malzemelerin yurt içinde üretimde kullanılmasıyla yerli sanayinin rekabet gücünün artacağını belirtti.
Sistemin Uygulama Adımları
DOA Sistemi kapsamında, marketlerde ve belirlenen noktalarda depozito iade makineleri kuruluyor. Tüketiciler, kullandıkları ambalajları bu makinelere atarak depozito bedellerini geri alabiliyor. Toplanan ambalajlar lisanslı geri dönüşüm tesislerinde işlenerek yeniden ham madde haline getiriliyor. Sistem, 2021 yılında pilot uygulama olarak başlamış olup, kademeli olarak tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılması planlanıyor.
Çevresel Faydalar
Nurullah Öztürk, DOA Sistemi'nin çevreye olan katkılarına da değindi. Ambalaj atıklarının doğada yok olma süresinin yüzlerce yılı bulduğunu hatırlatan Öztürk, sistem sayesinde bu atıkların geri kazanılarak doğaya bırakılmadığını, böylece çevre kirliliğinin önlendiğini ve karbon emisyonlarının azaltıldığını kaydetti. Ayrıca, geri dönüşüm enerji tasarrufu sağlarken, doğal kaynakların daha verimli kullanılmasını da mümkün kılıyor.
Gelecek Hedefleri
TÜÇA, DOA Sistemi'nin yaygınlaştırılması için kamuoyu bilinçlendirme kampanyaları düzenliyor. 2025 yılına kadar tüm büyükşehirlerde sistemin tam olarak işler hale getirilmesi hedefleniyor. Ayrıca, depozito iade makinelerinin sayısının artırılması ve toplama ağının genişletilmesi planlanıyor. Başkan Öztürk, sistemin başarısı için toplumun tüm kesimlerinin katılımının önemli olduğunu vurguladı.
DOA Sistemi, Türkiye'nin çevre politikaları ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Ham madde ithalatını azaltma potansiyeli ve çevresel faydalarıyla sistem, hem ekonomik hem de ekolojik açıdan kritik bir dönüşümü tetikleyebilir. Sıfır atık hedefine ulaşma yolunda depozito uygulaması, gelişmiş ülkelerde başarıyla uygulanan modellere benzer şekilde Türkiye'de de kalıcı çözümler sunabilir. Uzun vadede ithal bağımlılığı azaltmak ve yerli kaynakları daha verimli kullanmak, ülkenin küresel ekonomideki rekabetçiliğini artıracağı gibi, çevre dostu bir toplum inşasına da zemin hazırlayacaktır.
