Türkiye'de çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sisteminde iade ücretlerinin değişip değişmediği merak konusu oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen sistem kapsamında, 2026 yılı itibarıyla geçerli olacak yeni iade bedelleri ve uygulama esasları kamuoyuyla paylaşıldı. Peki, DOA iade ücreti ne kadar oldu? Hangi ambalajlar için ne kadar depozito ödenecek? İşte detaylar.
DOA sistemi nedir ve nasıl işliyor?
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi, içecek ambalajlarının (plastik şişe, cam şişe, alüminyum kutu) geri dönüşümünü sağlamak için tüketiciden ek bir ücret alınması ve bu ücretin iade edilmesi prensibine dayanıyor. Sistem, atık miktarını azaltmayı ve hammadde tasarrufu sağlamayı hedefliyor. Uygulama kapsamında, ürün satın alırken ödenen depozito bedeli, ambalajın belirlenen iade noktalarına teslim edilmesiyle tüketiciye geri ödeniyor. Bu sayede hem çevre kirliliği önleniyor hem de döngüsel ekonomi destekleniyor.
2026 yılında geçerli olacak yeni iade ücretleri
Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 2026 yılı için DOA iade ücretlerinde güncellemeye gidildi. Yeni tarifeye göre:
- 0,5 litre ve altı plastik şişeler için iade ücreti 25 kuruş,
- 0,5 litre üzeri plastik şişeler için 35 kuruş,
- Cam şişeler için 50 kuruş,
- Alüminyum kutular için 20 kuruş olarak belirlendi.
Bu ücretler, bir önceki yıla göre ortalama %10-15 oranında artırılmış durumda. Artışın temel nedeni, enflasyon ve işletme maliyetlerindeki yükseliş olarak gösteriliyor.
Süreçteki diğer değişiklikler ve hedefler
Yeni düzenlemeyle birlikte iade noktalarının sayısının artırılması ve mobil uygulama üzerinden takip imkanının geliştirilmesi planlanıyor. Ayrıca, sisteme dahil olan ambalaj türlerinin genişletilmesi ve geri dönüşüm oranlarının 2026 sonunda %70'e çıkarılması hedefleniyor. Bakanlık yetkilileri, vatandaşların depozito iadesi konusunda herhangi bir mağduriyet yaşamaması için gerekli tedbirlerin alındığını belirtiyor.
Uzman görüşleri ve değerlendirmeler
Çevre uzmanları, DOA sisteminin Türkiye'de geri dönüşüm kültürünün yaygınlaşmasında önemli bir rol oynadığını vurguluyor. Ancak, iade ücretlerinin yetersiz olduğu ve tüketicileri teşvik etmek için daha cazip hale getirilmesi gerektiği yönünde eleştiriler de bulunuyor. Sistemin başarısı için toplumsal farkındalığın artırılması ve altyapının güçlendirilmesi kritik öneme sahip.
Sonuç olarak, DOA iade ücretlerinde yapılan güncelleme, çevre politikaları açısından atılmış somut bir adım olarak değerlendirilebilir. Ancak, sistemin etkinliği, uygulamanın yaygınlığına ve vatandaşların katılımına bağlı olacak.
