Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 1 Temmuz'da başlayan Depozito Yönetim Sistemi'nin (DOA) ilk 17 günlük bilançosunu kamuoyuyla paylaştı. Bakan Kurum, sistem kapsamında Türkiye genelinde 33 milyondan fazla içecek ambalajının geri dönüşüme kazandırıldığını belirtti. En fazla atık toplama işleminin İstanbul'da gerçekleştiğini ifade eden Kurum, DOA'nın çevre kirliliğiyle mücadelede önemli bir adım olduğunu vurguladı. Sistem sayesinde vatandaşlar, ambalajları iade ederek depozito bedelini geri alabiliyor.
DOA Nedir ve Nasıl İşliyor?
Depozito Yönetim Sistemi (DOA), içecek ambalajlarının (pet şişe, cam şişe, alüminyum kutu) toplanması ve geri dönüştürülmesi amacıyla hayata geçirilen bir uygulama. Tüketiciler, ambalajları belirlenen iade noktalarına teslim ederek ambalaj başına belirli bir depozito bedelini geri alabiliyor. Sistem, pilot bölge olarak İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Konya'da başlatıldı. Bakan Kurum, 1 Temmuz itibarıyla 5 ilde 200'den fazla iade noktasının faaliyete geçtiğini, yıl sonuna kadar bu sayının 5 bine çıkarılacağını duyurdu.
17 Günlük Bilanço: 33 Milyon Ambalaj Toplandı
Bakan Kurum'un paylaştığı verilere göre, DOA'nın ilk 17 gününde toplam 33 milyon 245 bin içecek ambalajı toplandı. Bunun 12 milyon 768 bini plastik, 10 milyon 342 bini cam, 10 milyon 135 bini ise alüminyum kutulardan oluştu. En yüksek katılım İstanbul'da kaydedilirken, bu kenti Ankara ve İzmir izledi. Bakan Kurum, "İstanbullular çevre konusunda duyarlı olduklarını gösterdi. En çok ambalaj İstanbul'da toplandı" ifadelerini kullandı.
Sistemin Çevresel ve Ekonomik Faydaları
DOA uygulaması, sadece çevre kirliliğini azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomiye de katkı sağlıyor. Geri dönüştürülen her ton plastik için 2,5 ton karbondioksit salınımının önlendiği belirtiliyor. Ayrıca toplanan ambalajlar, ham madde ithalatını azaltarak dış ticaret dengesine olumlu yansıyor. Bakan Kurum, "Hedefimiz 2028 yılına kadar geri dönüşüm oranını yüzde 75'e çıkarmak" dedi. Sistemin yaygınlaştırılmasıyla birlikte yılda 1,5 milyon ton atığın geri kazanılması planlanıyor.
Vatandaşların Sisteme İlgisi ve Gelecek Planları
Depozito iade noktalarına yoğun ilgi gösteren vatandaşlar, uygulamayı olumlu karşıladıklarını dile getiriyor. Bazı noktalarda kuyruklar oluşurken, yetkililer sürecin hızlandırılması için yeni makineler devreye alındığını açıkladı. Bakanlık, 2025 sonuna kadar tüm Türkiye'de DOA'nın tam kapasiteyle çalışmasını hedefliyor. Ayrıca, perakende zincirleri ve marketlerle yapılan anlaşmalar kapsamında alışveriş merkezlerinde de iade noktaları kurulması planlanıyor.
Depozito Yönetim Sistemi, Türkiye'nin sıfır atık hedefleri doğrultusunda atılan somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Benzer sistemler Avrupa'da yıllardır başarıyla uygulanırken, Türkiye'nin bu alandaki girişimi, çevre bilincinin yaygınlaşması açısından kritik bir rol üstleniyor. Ancak sistemin başarılı olması, vatandaş katılımının yanı sıra altyapı yatırımlarına ve denetim mekanizmalarının etkin işlemesine bağlı. İlk 17 günlük veriler, potansiyelin yüksek olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde iade noktalarının artması ve bilinçlendirme kampanyalarıyla sistemin daha da yaygınlaşması bekleniyor.
