Diyarbakır'ın Karacadağ eteklerinde, mineral bakımından zengin topraklarda yetişen ve iriliğiyle ün salan karpuzda hasat tüm hızıyla sürüyor. Tarlada 8 liradan alıcı bulan karpuzlar, pazarda 16 liraya satılıyor. Bu fark, üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısının fazlalığından kaynaklanıyor. Bölgede üretimin büyük bir kısmı, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da iç piyasaya yönlendirilirken, ihracat talepleri de geliyor.
Verimli toprakların sırrı
Karacadağ'ın volkanik yapısı, karpuzlara benzersiz bir aroma ve tat kazandırıyor. Bölgede çiftçilik yapan Ahmet Kaya, "Toprağımızın mineral oranı çok yüksek, bu da karpuzlarımızın hem büyük hem de çok lezzetli olmasını sağlıyor. Geçen yıla göre rekolte daha iyi, kalite üst düzeyde" diyor. Diyarbakır Tarım Müdürlüğü verilerine göre, bu yıl il genelinde 50 bin dönüm arazide karpuz ekimi yapıldı ve dekar başına ortalama 4-5 ton rekolte bekleniyor. Hasat, temmuz ortasına kadar devam edecek.
Fiyatlar ve pazarlama
Karpuz fiyatları tarlada 8 liradan başlıyor, boyuta ve kaliteye göre 10 liraya kadar çıkabiliyor. Ancak pazarlarda, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde fiyat 16 lirayı buluyor. Diyarbakır Karpuz Üreticileri Birliği Başkanı Mehmet Yıldız, "Aracı sayısı arttıkça fiyat farkı da artıyor. Üretici kazanamıyor, tüketici pahalı alıyor. Doğrudan pazarlama kanalları geliştirmemiz şart" değerlendirmesini yapıyor. Geçen yıl tarlada 6 lira olan karpuz, pazarda 12 liraya satılıyordu. Bu yılki artış, mazot ve gübre gibi girdi maliyetlerinin yükselmesine bağlanıyor.
Diyarbakır karpuzu, coğrafi işaret tesciliyle de korunuyor. Bölgenin iklimi ve toprak yapısı, karpuzun kendine özgü lezzetini oluşturuyor. Çiftçiler, hasat öncesi tarlalarında kontrolleri sıkı tutuyor. Olgunlaşma sürecinde fazla sulamama ve gübreleme dengesine dikkat ediliyor.
İhracat tarafında ise talepler var. Özellikle Irak ve Suriye pazarlarından gelen siparişler, üreticileri memnun ediyor. Ancak sınır kapılarındaki lojistik sorunlar ve navlun maliyetleri, ihracatın önündeki en büyük engel. Birlik Başkanı Yıldız, "Yurt dışına satmak istiyoruz ama maliyetler rekabet gücümüzü düşürüyor. Devletin desteklemesi halinde bu sektör daha da canlanır" diyor.
Karpuz hasadı, Diyarbakır'da yaz aylarının en hareketli dönemlerini oluşturuyor. Tarlalarda çalışan mevsimlik işçiler, güneşin altında saatlerce karpuz topluyor. Bir karpuzun tarladan pazara ulaşması, ortalama üç gün sürüyor. Üreticiler, fiyatların en azından maliyetleri karşılamasını umuyor. Şu an için tarla çıkışı fiyatlar tatmin edici olmasa da, özellikle büyük boy karpuzların daha iyi fiyata satılması çiftçiyi bir nebze olsun rahatlatıyor.
Sonuç olarak, Diyarbakır karpuzu, Karacadağ'ın eşsiz topraklarında yetişen özel bir ürün. Ancak pazarlama kanallarının fazlalığı ve artan girdi maliyetleri, üretici ile tüketici arasında ciddi bir fiyat farkı oluşturuyor. Çözüm, daha kısa tedarik zincirleri ve devlet destekleriyle mümkün. Aksi takdirde bu lezzetli ürün, üreticisine hak ettiği değeri vermeyecek.
