Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Avrupa Konseyi bünyesinde düzenlenen mülkiyet hakları toplantısına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Keçeli, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) sisteminin siyasi saiklerle aşındırılmasından derin endişe duyduğunu ifade etti. Sözcü, toplantıda Türkiye'nin mülkiyet hakkı konusundaki hassasiyetini ve uluslararası hukuka bağlılığını bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti.
Toplantının içeriği ve Türkiye'nin tutumu
Avrupa Konseyi Mülkiyet Hakları Uzmanlar Komitesi toplantısı, 15-16 Kasım 2023 tarihlerinde Strazburg'da gerçekleştirildi. Toplantıya Türkiye'yi temsilen Dışişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı yetkilileri katıldı. Keçeli, toplantıda mülkiyet hakkının kapsamı, sınırlamaları ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları çerçevesinde güncel gelişmelerin ele alındığını aktardı. Türkiye, toplantıda mülkiyet hakkının korunmasına yönelik ulusal mevzuat ve uygulamaları hakkında kapsamlı bilgi sundu. Ayrıca, terörle mücadele kapsamında el konulan mülklerin iadesi sürecindeki ilerlemelere dikkat çekildi.
Siyasileşme endişesi
Keçeli, açıklamasında özellikle AİHS sisteminin siyasi amaçlar için kullanılmasına karşı çıktı. "Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sisteminin siyasi saiklerle aşındırılmasından derin endişe duymaktadır. Bu durum, sözleşmenin etkinliğini ve güvenilirliğini zedelemektedir" dedi. Sözcü, bazı ülkelerin bireysel başvuruları siyasi platforma dönüştürme çabalarını eleştirerek, bunun evrensel insan hakları standartlarına zarar verdiğini ifade etti. Keçeli, AİHM kararlarının tarafsız ve hukuki temelde uygulanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye'nin reform süreci
Toplantıda Türkiye'nin son yıllarda mülkiyet hakkı alanında yaptığı reformlar da gündeme geldi. Keçeli, 2019 yılında kabul edilen Mülkiyet Hakkı Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle, mülkiyet hakkının korunması ve el koyma işlemlerinde şeffaflık sağlandığını belirtti. Ayrıca, AİHM'in Türkiye aleyhine verdiği kararların büyük bir kısmının yerine getirildiği, geri kalanlar için de çalışmaların sürdüğü ifade edildi. Sözcü, "Türkiye, uluslararası yükümlülüklerine bağlı kalmaya ve insan hakları standartlarını yükseltmeye devam edecektir" dedi.
Bağlam ve önemi
Mülkiyet hakkı, AİHS'nin 1 No'lu Ek Protokolü ile güvence altına alınmış temel bir haktır. Türkiye, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki terör olayları sırasında el konulan mülklerin iadesi konusunda AİHM'de birçok dava ile karşı karşıya kalmıştır. Son yıllarda alınan tedbirler ve yapılan yasal düzenlemeler sayesinde, bu davaların sayısında önemli bir azalma yaşanmıştır. Ancak, AİHS sisteminin siyasileşmesi endişesi, Türkiye'nin yanı sıra diğer üye ülkeler tarafından da dile getirilmektedir. Keçeli'nin bu açıklaması, Türkiye'nin hukukun üstünlüğü ve insan hakları konusundaki kararlılığını teyit ederken, uluslararası platformlarda yaşanan gerginliklere de işaret etmektedir. Mülkiyet hakkı toplantısının sonuç bildirgesinde, üye ülkelerin ulusal uygulamalarında daha fazla şeffaflık ve hesap verebilirlik çağrısı yapılması bekleniyor.
