Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmelerde, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın (CAATSA) kaldırılması ve F-35 programına dönüş konularında güçlü bir irade olduğunu belirterek, bu yöndeki diplomatik çabaların devam ettiğini söyledi. Fidan, özellikle CAATSA'nın kaldırılmasına yönelik atılan adımların yanı sıra Türkiye'nin ABD'den talep ettiği F-35 savaş uçaklarına ilişkin müzakerelerin sürdürüldüğünü ifade etti.
CAATSA yaptırımları ve müzakere süreci
Bakan Fidan, Ankara'da düzenlenen bir basın toplantısında yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini alması nedeniyle 2020 yılında ABD tarafından uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için yoğun bir diplomatik tempo yürütüldüğünü kaydetti. Fidan, “Cumhurbaşkanımız Erdoğan ile ABD Başkanı Trump'ın bu konuda çok güçlü bir iradesi var. Biz de gereken adımları atıyoruz, süreci yönetiyoruz. Müzakere masasında kararlı bir duruş sergiliyoruz” dedi. Türkiye'nin NATO müttefiki olarak stratejik önemine vurgu yapan Fidan, mevcut yaptırımların iki ülke arasındaki savunma iş birliğini olumsuz etkilediğini, bunun aşılması için her iki tarafın da yapıcı adımlar atması gerektiğini dile getirdi.
F-35 programına dönüş beklentisi
Fidan, F-35 programına ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye'nin 2002'den beri parçası olduğu ve yaklaşık 1,4 milyar dolar yatırım yaptığı F-35 savaş uçağı projesine yeniden dahil olma arzusunu yineledi. Türkiye'nin S-400 alımı nedeniyle 2019 yılında programdan çıkarıldığını hatırlatan Fidan, “F-35 konusunda adil bir çözümün bulunacağına inanıyoruz. ABD'li mevkidaşımla bu konuyu detaylıca ele aldık. Önümüzdeki dönemde somut gelişmeler olmasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı. ABD'deki siyasi değişimin ardından iki ülke arasındaki savunma ticaretinin yeniden şekillenebileceğine işaret eden Fidan, F-35 projesinin yanı sıra Türkiye'nin yerli savunma sanayii ürünlerine yönelik ABD ile iş birliği fırsatlarının da değerlendirildiğini söyledi.
Öte yandan, Türk savunma sanayiinin son yıllarda yerli ve milli imkânlarla geliştirdiği İHA/SİHA'lar, kara ve deniz platformları gibi sistemlerle küresel pazarda önemli bir oyuncu haline geldiği gözlemlenirken, Bakan Fidan, bu başarıların ABD ile yapılacak ortaklıklar için de bir zemin oluşturabileceğini vurguladı. Uzmanlar, CAATSA'nın kaldırılması halinde Türkiye'nin F-35'e yeniden katılmasının yanı sıra ABD'den askeri teçhizat alımında yaşanan kısıtlamaların da sona ereceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte, S-400 sistemlerinin akıbeti ve Türkiye'nin bu sistemleri kullanma konusundaki tutumu, yaptırımların kalkması için en kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Bakan Fidan, S-400'lerin operasyonel olarak kullanıldığını ancak bu sistemin ABD ile ilişkilerde bir pazarlık konusu olmadığını, Türkiye'nin egemenlik hakları çerçevesinde karar vereceğini belirtti.
Bağımsız gözlemciler, Türkiye-ABD ilişkilerinde CAATSA ve F-35 dosyalarının, iki ülke arasındaki stratejik diyaloğun seyrini belirleyecek kilit unsurlar olduğunu vurguluyor. Özellikle Doğu Akdeniz'deki gelişmeler, terörle mücadele ve enerji güvenliği gibi ortak çıkar alanlarında iş birliğinin derinleşmesinin, bu iki sorunun çözümünü kolaylaştıracağı düşünülüyor. Fidan'ın açıklamaları, Türkiye'nin diplomatik kanalları sonuna kadar kullanma kararlılığını gösterirken, önümüzdeki süreçte ABD Kongresi ve yeni yönetimin bu konuda atacağı adımlar merakla bekleniyor.
