ABD'nin Alabama eyaletinde 1985 yılında eşi Julie McCrory'yi öldürmekten suçlu bulunarak müebbet hapis cezasına çarptırılan Charles McCrory, 40 yıl sonra federal mahkemenin tarihi kararıyla tahliye edildi. McCrory'nin mahkûmiyetinde tek fiziksel delil olarak kullanılan diş izi analizinin artık 'hurda bilim' (junk science) olarak kabul edilmesi, kararın gerekçesini oluşturdu. Federal yargıç, bu güvenilmez yönteme dayanılarak verilen mahkûmiyetin anayasal hakları ihlal ettiğine hükmetti.
Tek delil diş iziydi
Olay, 1985 yılında Alabama'nın Bessemer kentinde meydana geldi. Charles McCrory, eşi Julie McCrory'yi öldürmekle suçlandı. Savcılık, cinayet mahallinde bulunan bir diş izinin McCrory'ye ait olduğunu öne sürdü. O dönemde yaygın olarak kullanılan diş izi analizi, bir uzmanın ısırık izini şüphelinin diş yapısıyla karşılaştırmasına dayanıyordu. Jüri, bu delili yeterli bularak McCrory'yi suçlu buldu ve hâkim müebbet hapis cezası verdi. McCrory, o günden bu yana cezaevinde kaldı.
Bilimsel çürütme ve itiraz süreci
Yıllar içinde adli bilimlerdeki gelişmeler, diş izi analizinin güvenilirliğini ciddi şekilde sarstı. 2009 yılında yayımlanan bir Ulusal Bilimler Akademisi raporu, diş izi karşılaştırmasının bilimsel bir temele dayanmadığını ve hata oranının yüksek olduğunu ortaya koydu. McCrory'nin avukatları, bu raporu ve benzeri bilimsel çalışmaları gerekçe göstererek davayı yeniden açtırdı. Yıllar süren hukuk mücadelesinin ardından federal mahkeme, 2025 yılında McCrory'nin mahkûmiyetini bozdu. Kararda, diş izi analizinin 'hurda bilim' olduğu ve mahkûmiyetin tek dayanağının bu güvenilmez yöntem olduğu vurgulandı.
Masumiyet karinesi ve adalet arayışı
Charles McCrory, tahliyesinin ardından yaptığı açıklamada, "40 yıl boyunca masum olduğumu haykırdım. Bugün adalet yerini buldu" dedi. McCrory'nin avukatı, kararın emsal teşkil edeceğini ve benzer şekilde hatalı bilimsel delillerle mahkûm edilen diğer mahkûmlar için umut olduğunu belirtti. Öte yandan, Julie McCrory'nin ailesi karara tepki gösterdi. Aile, "Gerçek katil hâlâ dışarıda ve adalet tam olarak yerine gelmedi" ifadelerini kullandı. Yetkililer, cinayet dosyasının yeniden açılıp açılmayacağı konusunda henüz bir açıklama yapmadı.
Adli bilimlerde güvenilirlik tartışması
Bu dava, adli bilimlerde kullanılan bazı yöntemlerin güvenilirliği tartışmasını yeniden alevlendirdi. Diş izi analizinin yanı sıra saç karşılaştırması, yanma izi analizi ve bazı kriminalistik teknikler de uzun yıllar boyunca mahkemelerde delil olarak kabul edildi. Ancak son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, bu yöntemlerin hata payının yüksek olduğunu ve masum insanların mahkûm edilmesine yol açabileceğini gösterdi. ABD'de 2023 itibarıyla, hatalı bilimsel deliller nedeniyle mahkûm edilip sonradan aklandığı kanıtlanan kişi sayısının 500'ü aştığı tahmin ediliyor. Uzmanlar, adli bilimlerde kullanılan tüm yöntemlerin bağımsız kuruluşlarca test edilmesi ve yalnızca uluslararası kabul görmüş standartların mahkemelerde delil olarak sunulması gerektiğini savunuyor.
McCrory'nin geleceği
40 yıl sonra özgürlüğüne kavuşan Charles McCrory, cezaevinde geçirdiği yıllar için tazminat talep edebilecek. Alabama eyaleti, haksız mahkûmiyet durumlarında tazminat ödenmesine ilişkin yasal düzenlemelere sahip. McCrory'nin avukatları, müvekkillerinin hem maddi hem manevi tazminat için dava açacağını duyurdu. Ayrıca McCrory, cezaevinde geçirdiği süre boyunca kaçırdığı aile yaşamının telafisi olmadığını belirterek, adalet sistemindeki bu tür hataların bir daha yaşanmaması için kampanya yürüteceğini söyledi.
Charles McCrory davası, adalet sisteminin bilimsel delillere koşulsuz güvenmesinin ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gözler önüne seriyor. Bir insanın 40 yılını cezaevinde geçirmesine neden olan tek bir güvenilmez delil, aslında tüm adalet sistemi için bir uyarı niteliğinde. Gelecekte benzer hataların önlenmesi için adli bilimlerdeki her yöntemin sürekli denetlenmesi ve mahkemelerin bilimsel kanıtları sorgulayıcı bir yaklaşımla ele alması şart. Aksi halde, Charles McCrory gibi nice masum insan, yıllarını geri döndürülemez şekilde kaybedebilir.
