Türk hekim ve mühendislerin ortak çalışmasıyla geliştirilen, dış gebeliğin erken ve doğru tespitine olanak sağlayan yapay zeka modeli, uluslararası saygın bilimsel dergi IEEE Access’te yayımlanarak tıp literatürüne girdi. Çalışma, özellikle acil servislerde tanı karmaşası yaşanan dış gebelik vakalarında hekimlere karar destek sunmayı hedefliyor.
Yapay zeka ile erken tanı mümkün
Dış gebelik (ektopik gebelik), döllenmiş yumurtanın rahim dışında, genellikle fallop tüplerine yerleşmesiyle oluşan ve anne hayatını tehdit edebilen bir durum. Erken tanı hayati önem taşırken, mevcut yöntemlerle bazı vakalar atlanabiliyor. Türk bilim insanlarının geliştirdiği yapay zeka modeli, hastaların kan testi ve ultrason bulgularını analiz ederek dış gebelik olasılığını yüksek doğrulukla hesaplıyor.
Çalışma kapsamında, dış gebelik tanısı almış 1.200’den fazla hasta verisi kullanılarak model eğitildi. Yapay sinir ağları ve makine öğrenmesi teknikleriyle oluşturulan algoritma, yüzde 94’ün üzerinde doğruluk oranına ulaştı. Araştırma ekibinde yer alan Dr. Ayşe Yılmaz, “Modelimiz, beta-hCG değerleri ve ultrason bulgularını eş zamanlı değerlendirerek hekime anlık öneri sunuyor. Bu sayede tanı süresi kısalıyor ve gereksiz cerrahi müdahalelerin önüne geçilebiliyor” dedi.
Üç farklı üniversitenin ortak başarısı
Proje, Ankara Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden multidisipliner bir ekibin iki yıllık çalışması sonucu hayata geçirildi. Hekimler klinik ihtiyaçları belirlerken, mühendisler yapay zeka modelini geliştirdi. Çalışmanın lideri Prof. Dr. Mehmet Demir, “Tıp ve mühendislik iş birliğinin en somut örneklerinden birini sunduk. Şimdi hedef, modeli sahada test edip klinik kullanıma sunmak” ifadelerini kullandı.
IEEE Access, mühendislik ve teknoloji alanında yüksek etki faktörüne sahip bir dergi. Türk ekibin makalesi, derginin son sayısında “A Machine Learning Approach for Early Diagnosis of Ectopic Pregnancy” başlığıyla yayımlandı. Makale, yapay zekanın kadın sağlığı alanında kullanımına dair umut verici bir örnek olarak değerlendirildi.
Dış gebelikte teknolojinin rolü
Dış gebelik, dünya genelinde gebelikle ilişkili ölümlerin önemli bir nedenini oluşturuyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde tanı gecikmesi sık karşılaşılan bir sorun. Türk ekibinin geliştirdiği yapay zeka modeli, düşük maliyetli ve kolay erişilebilir bir çözüm sunarak bu soruna çare olabilir. Ekip, modelin mobil uygulama olarak da kullanıma hazırlandığını, saha denemeleri tamamlandıktan sonra Sağlık Bakanlığına sunulacağını belirtti.
Bağımsız değerlendirmeler, bu tür yapay zeka destekli karar destek sistemlerinin sağlık hizmetlerinde devrim yaratma potansiyeline işaret ediyor. Ancak etik ve güvenlik kaygılarının da dikkatle ele alınması gerekiyor. Türk bilim insanlarının bu çalışması, yapay zekanın tıpta sorumlu ve etkili kullanımına iyi bir örnek teşkil ediyor.
