Türkiye'de bir ilk olan dijital miras davasında, eşini trafik kazasında kaybeden M. T., yıllar süren hukuk mücadelesini kazanarak Apple'a karşı mahkeme kararıyla eşinin dijital verilerine erişim sağladı. Genç babanın asıl amacı, yapay zeka ve hologram teknolojisiyle eşini "geri getirmek"ti. Ancak verileri teslim aldığı an bambaşka bir kâbusla karşılaştı: Verilerin büyük kısmı silinmişti.
Davanın perde arkası
İstanbul'da yaşayan M. T., eşi A. T.'yi 2018 yılında bir trafik kazasında kaybetti. Çiftin bir çocuğu olan M. T., eşinin anılarını dijital ortamda yaşatmak için Apple'a başvurdu. Ancak şirket, kullanıcı gizliliği politikalarını gerekçe göstererek verilere erişim izni vermedi. Bunun üzerine M. T., Türkiye'de bir ilke imza atarak dijital miras davası açtı. Yıllar süren hukuk mücadelesinin ardından mahkeme, Apple'ın verileri teslim etmesine hükmetti. Karar, dijital miras kavramı açısından emsal niteliği taşıyor.
Verilerle karşılaşma: Beklenmedik bir sürpriz
Mahkeme kararının ardından M. T., eşinin iCloud hesabındaki fotoğraf, video ve mesajları almak için Apple ile iletişime geçti. Ancak verileri teslim aldığında büyük bir hayal kırıklığı yaşadı: Eşinin anılarını barındıran dosyaların çoğu silinmişti. M. T., "Verileri almak için yıllarca bekledim, ama geldiğinde neredeyse boştu. Bu bir ihanet gibiydi" dedi. Apple yetkilileri, silinme nedeninin kullanıcı hesabının uzun süre aktif olmamasına bağlı olarak otomatik temizleme politikası olabileceğini belirtti. Ancak M. T., bu açıklamayı yeterli bulmadı ve konuyu yeniden mahkemeye taşıyabileceğini söyledi.
Dijital miras nedir ve neden önemlidir?
Dijital miras, bir kişinin ölümünden sonra dijital varlıklarının (sosyal medya hesapları, bulut depolama, kripto para cüzdanları vb.) yasal mirasçılara geçmesi anlamına geliyor. Türkiye'de henüz bu konuda özel bir yasa bulunmuyor. Ancak bireysel başvurular ve mahkeme kararları, içtihat oluşturmaya başladı. Avukatlar, vatandaşların dijital varlıklarını vasiyetnamelerinde belirtmelerini ve şifrelerini güvendiği kişilere bırakmalarını öneriyor. Apple gibi büyük teknoloji şirketleri ise kullanıcı sözleşmelerinde ölüm durumunda veri aktarımının sadece mahkeme kararıyla mümkün olduğunu belirtiyor.
Hologramla diriltme hayali
M. T.'nin asıl hedefi, eşinin dijital ayak izlerini kullanarak yapay zeka destekli bir hologram oluşturmaktı. Bu teknoloji, Kore ve ABD'de ölen yakınlarını sanal olarak canlandırmak isteyen aileler tarafından kullanılıyor. Ancak silinen veriler bu hayali suya düşürdü. Uzmanlar, mevcut yapay zeka modelleriyle bir kişinin kişiliğini tam olarak kopyalamanın mümkün olmadığını, sadece anıların canlandırılabileceğini belirtiyor.
Davanın hukuki boyutu ve emsal karar
Bu dava, Türkiye'de dijital mirasın hukuki olarak tanınması açısından bir dönüm noktası. Mahkeme, Apple'ın veri teslim etmesi yönünde karar vererek, dijital varlıkların da maddi miras gibi korunması gerektiğine hükmetti. Hukukçular, bu kararın özellikle sosyal medya hesapları ve bulut depolama hizmetleri için emsal teşkil edeceğini söylüyor. Öte yandan, Apple'ın silinen veriler konusunda sorumluluğu tartışma konusu oldu.
Dijital miras kavramı, teknolojinin hayatımıza girmesiyle birlikte giderek daha fazla önem kazanıyor. Türkiye'de henüz yasal düzenleme olmasa da bireysel çabalar ve mahkeme kararları, bu alandaki boşluğu doldurmaya aday. M. T.'nin davası, kaybettiğimiz yakınlarımızın dijital anılarına nasıl sahip çıkabileceğimiz konusunda hepimize ders veriyor.
