İklim krizinin en şiddetli hissedildiği Afrika Boynuzu'nda, kavurucu sıcaklar ve uzayan kuraklık dönemi, en zorlu doğa koşullarına dayanıklılığıyla bilinen develerin hayatını tehdit ediyor. Somali, Kenya ve Etiyopya'nın kurak bölgelerinde son iki yıldır yaşanan rekor sıcaklıklar, bu hayvanların hastalanmasına ve kitleler halinde telef olmasına neden oluyor. Uzmanlar, 2023 yazında sıcaklıkların 50 santigrat dereceyi aştığı bölgelerde deve ölümlerinin yüzde 30 arttığını belirtiyor.
Sıcak dalgası develeri nasıl etkiliyor?
Develer, uzun süre susuz kalabilme ve yüksek sıcaklıklara dayanma yetenekleriyle bilinse de, aşırı sıcaklar vücut ısılarını düzenleme mekanizmalarını zorluyor. Normalde vücut ısısını 34-41 derece arasında tutabilen develer, 50 dereceyi aşan ortamlarda aşırı ısınıyor. Bu durum, dehidrasyona, organ yetmezliğine ve ölüme yol açıyor. Kenya'daki bir deve çiftliği sahibi Ahmed Ali, "Geçen yıl 15 devemizi kaybettik. Eskiden böyle bir şey olmazdı. Develerimiz su bulamıyor, otlaklar kurumuş durumda" diyor. Bölgedeki veterinerler, özellikle genç ve yaşlı develerin daha fazla etkilendiğini, sürülerin yüzde 20'sinin kaybedildiğini bildiriyor.
Kuraklık ve su kıtlığı
Afrika Boynuzu, son 40 yılın en uzun kuraklık dönemini yaşıyor. Su kaynakları kuruyor, meralar çoraklaşıyor. Develer, su ihtiyaçlarını karşılamak için daha uzun mesafeler kat etmek zorunda kalıyor. Bu da enerji kaybına ve zayıflamaya neden oluyor. Somali'de yapılan bir araştırma, deve sürülerinin yüzde 25'inin su bulamadığı için hayatta kalamadığını ortaya koyuyor. Kuraklık aynı zamanda süt verimini de düşürüyor; develer normalde günde 5-10 litre süt verirken, şimdi bu miktar 2 litreye kadar geriledi. Yerel halk, geçim kaynağı olan develerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya.
Ekonomik ve sosyal etkiler
Develer, Afrika'da milyonlarca insan için geçim kaynağı, ulaşım aracı ve statü sembolü. Bir deve, bir ailenin yıllık gelirinin yarısını oluşturabiliyor. Ölümler, özellikle kırsal kesimde yoksulluğu derinleştiriyor. Kenya'da bir deve 500-1000 dolar arasında satılıyor; kayıplar milyonlarca dolara ulaşıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), bölgede 10 milyondan fazla insanın gıda güvencesinin tehlikede olduğunu belirtiyor. Çobanlar, hayvanlarını satmak zorunda kalıyor ya da daha serin bölgelere göç ediyor, bu da etnik gerilimlere yol açıyor.
İklim değişikliğinin gelecekteki tehditleri
İklim modelleri, Afrika Boynuzu'nda sıcaklıkların 2050 yılına kadar 2-3 derece daha artacağını öngörüyor. Bu, deve popülasyonu için ciddi bir tehdit. Uzmanlar, dayanıklı ırkların seçilmesi, gölgelik alanların artırılması ve su yönetiminin iyileştirilmesi gibi adaptasyon stratejilerinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, uluslararası yardım kuruluşları acil destek çağrısı yapıyor. Develer sadece bir hayvan değil; binlerce yıllık kültürel mirasın ve kurak bölgelerde hayatta kalmanın sembolü.
Bu tablo, iklim krizinin sadece kutup ayıları veya mercan resifleri gibi egzotik türleri değil, en dayanıklı görünen canlıları bile etkilediğini gösteriyor. Afrikalı çobanlar için deve ölümleri sadece ekonomik bir kayıp değil; aynı zamanda bir yaşam biçiminin sonunun habercisi. Küresel ısınma, en dirençli hayvanı bile kırıyorsa, insanlık için alarm zilleri çalıyor demektir.
