Artvin'de, temelden 249 metre yüksekliğiyle Türkiye'nin en yüksek ikinci barajı olan Deriner Barajı'nda, su seviyesinin kritik noktaya ulaşması nedeniyle 7 yıl aradan sonra ilk kez dolusavak kapakları açılarak kontrollü su tahliyesine başlandı. Barajın işletmecisi Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), güvenlik önlemleri alarak suyu kademeli şekilde bırakıyor.
Deriner Barajı'nda su tahliyesi neden yapılıyor?
Deriner Barajı, 2012 yılında tamamlandıktan sonra 2016'da ilk kez dolusavak kapakları açılmıştı. O tarihten bu yana geçen 7 yıllık sürede baraj gölünde su seviyesi normal işletme kotunda tutulurken, son dönemde yağışların artması ve eriyen kar sularıyla birlikte su seviyesi maksimum işletme kotuna yaklaştı. Bu durum, baraj güvenliği açısından dolusavaklardan su tahliyesini zorunlu kıldı. DSİ yetkilileri, tahliyenin planlı ve kontrollü şekilde yapıldığını, çevre yerleşimler için herhangi bir risk bulunmadığını açıkladı.
Deriner Barajı'nın özellikleri ve önemi
Çoruh Nehri üzerine inşa edilen Deriner Barajı, 249 metre gövde yüksekliğiyle Türkiye'nin en yüksek ikinci barajı konumunda. Baraj, 670 megavat kurulu güce sahip hidroelektrik santraliyle yılda ortalama 2 milyar 118 milyon kilovatsaat elektrik üretiyor. Bu miktar, yaklaşık 700 bin hanenin yıllık elektrik tüketimine denk geliyor. Deriner, aynı zamanda Artvin ve çevre illerin enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşılıyor. Baraj gölü 24 kilometre uzunluğunda ve 24 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip.
Dolusavak tahliyesinin etkileri
Dolusavaklardan bırakılan su, Çoruh Nehri yatağına akıyor. Bu nedenle nehir debisinde kısa süreli bir artış gözleniyor. DSİ, nehir yatağı çevresindeki tarım arazileri ve yerleşimler için gerekli uyarıları yaparken, vatandaşlardan nehir kenarında dikkatli olmaları istendi. Tahliyenin birkaç gün sürebileceği belirtiliyor. Baraj gölündeki su seviyesinin normal kotlara düşmesiyle birlikte tahliyenin sonlandırılması planlanıyor.
Geçmişteki dolusavak kullanımı
Deriner Barajı'nda ilk dolusavak tahliyesi 2016 yılında yapılmıştı. O tarihten bu yana geçen sürede baraj gölü su seviyesi genelde işletme kotunda tutuldu. Türkiye'deki büyük barajlarda dolusavak kullanımı, genellikle aşırı yağışlı dönemlerde veya eriyen kar sularının yoğun olduğu ilkbahar aylarında gerçekleşiyor. Uzmanlar, iklim değişikliğine bağlı olarak bu tür tahliyelerin daha sık yaşanabileceğine dikkat çekiyor.
Bölgesel enerji ve su yönetimi
Deriner Barajı, Çoruh Havzası'ndaki sekiz barajlı enerji projesinin en önemli halkalarından biri. Bölgede enerji üretiminin yanı sıra taşkın kontrolü ve sulama amacıyla da kullanılan barajlar, Artvin ve çevresinin kalkınmasında kritik rol oynuyor. Su tahliyesi, barajın güvenli işletilmesi için rutin bir işlem olarak değerlendirilse de, 7 yıllık aranın ardından ilk kez yapılması yerel halk ve medya tarafından dikkatle takip ediliyor.
Barajın bu kapasitede su tahliyesi yapması, aynı zamanda hidroelektrik üretiminin ne kadar yoğun olduğunu ve bölgenin su potansiyelini gözler önüne seriyor. Önümüzdeki dönemde benzer tahliyelerin yaşanmaması için DSİ'nin su yönetimi stratejilerini gözden geçirmesi bekleniyor.
