1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde uygulamaya konulan Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi (DOA), sosyal medyada ortaya atılan "sokak toplayıcıları mağdur ediliyor" iddialarını boşa çıkardı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, sistemin devreye girmesiyle birlikte geri dönüşüm sektöründe kayıtlı çalışanların kazançlarında belirgin artış yaşandı. DOA, plastik, cam, alüminyum ve pet ambalajların depozito karşılığında toplanmasını sağlayarak hem çevre kirliliğini azaltmayı hem de atık yönetimini resmi bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor. Bakanlık, sistemin ilk haftalarında toplanan ambalaj miktarının beklentilerin üzerinde olduğunu ve kayıt dışı toplayıcılığın azaldığını açıkladı.
Sosyal medyadaki iddialar gerçeği yansıtmıyor
Sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte bazı sosyal medya hesaplarından sokak toplayıcılarının işsiz kalacağı ve mağdur edileceği yönünde paylaşımlar yapıldı. Ancak Çevre Bakanlığı yetkilileri, bu iddiaların tamamen asılsız olduğunu belirterek, "DOA kapsamında kayıtlı toplayıcıların sayısı arttı ve gelirleri yükseldi. Kayıt dışı çalışanlar ise sisteme entegre ediliyor" ifadelerini kullandı. Bakanlık, depozito iadesi noktalarının 81 ilde yaygınlaştırıldığını ve vatandaşların ambalajları bu noktalara teslim ederek depozito bedelini alabileceğini duyurdu. Ayrıca, belediyelerle iş birliği içinde toplayıcılara yönelik eğitim ve sertifikasyon programları yürütülüyor.
Ekonomik ve çevresel faydalar
Depozito sistemi, Türkiye'nin 2030 yılına kadar plastik atık yönetiminde AB standartlarına ulaşma hedefinin bir parçası. Sistemle birlikte yılda 5 milyar adet pet şişenin geri dönüşüme kazandırılması planlanıyor. Ekonomik açıdan ise ham madde ithalatını azaltarak döviz tasarrufu sağlaması bekleniyor. Sektör temsilcileri, DOA'nın atık toplama sektöründe kayıtlı istihdamı artırdığını ve toplayıcıların düzenli gelir elde etmesini sağladığını belirtiyor. İstanbul'da faaliyet gösteren bir geri dönüşüm kooperatifi başkanı, "Sistem sayesinde toplayıcılar artık günlük değil, haftalık düzenli ödeme alıyor. Gelirlerinde yüzde 30'a varan artış var" dedi. Çevre örgütleri de sistemin plastik kirliliğini azaltma potansiyelini olumlu karşılıyor.
Uzmanlar, sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin aksine, depozito sisteminin toplayıcıları mağdur etmek bir yana, onları kayıtlı ve güvenceli bir çalışma düzenine kavuşturduğunu ifade ediyor. Sistemin başarısı, toplumun tüm kesimlerinin katılımına bağlı. Vatandaşların ambalajlarını depozito noktalarına teslim etmesi, hem çevreye katkı sağlıyor hem de ekonomik döngüye destek oluyor. Bu nedenle, DOA'nın yaygınlaşmasıyla birlikte kayıt dışı toplayıcılığın tamamen ortadan kalkması ve geri dönüşüm oranlarının artması öngörülüyor.
