Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 1 Temmuz itibarıyla uygulanmaya başlanan Depozito Yönetim Sistemi'nin (DYS) dijital ayağı DOA (Depozitosu Olan Ambalajlar) uygulaması, ilk gününde büyük ilgi gördü. Bakanlık verilerine göre, uygulamanın hayata geçtiği ilk günde 649 bin 231 kullanıcı sisteme kaydolurken, toplam 1 milyon 517 bin 843 ambalaj geri dönüşüme kazandırıldı. Her bir ambalaj için 1 TL iade yapılması, vatandaşların sisteme yoğun ilgi göstermesinde etkili oldu.
DOA uygulaması nasıl çalışıyor?
DOA, tüketicilerin plastik, cam, metal ve pet şişe gibi ambalajları özel cihazlara atarak depozito iadesi almasını sağlıyor. Uygulama üzerinden oluşturulan barkodlar sayesinde her bir ambalaj kayıt altına alınıyor ve tüketicinin hesabına iade tutarı yansıtılıyor. Sistem, 1 TL'lik depozito bedelinin yanı sıra çevre dostu alışkanlıkları teşvik etmeyi amaçlıyor. Şu anda pilot bölgelerde başlatılan uygulama, yıl sonuna kadar tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılacak.
Sistemin hedefleri ve arka plan
Depozito Yönetim Sistemi, Türkiye'nin sıfır atık hedefleri kapsamında hayata geçirildi. Çevre Bakanlığı, 2025 yılına kadar geri dönüşüm oranını yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyor. DOA uygulaması, bu hedefe ulaşmada kilit rol oynayacak. Benzer sistemler Avrupa'da uzun yıllardır başarıyla uygulanıyor; Almanya'da yılda 25 milyar ambalaj depozito iadesi ile toplanıyor. Türkiye'de ise ilk gün rakamları, vatandaşların sisteme olan ilgisini gösteriyor. Bakanlık, 2025'te 10 milyar ambalajın depozito ile toplanmasını öngörüyor.
Sistemin çevresel faydalarının yanı sıra ekonomik boyutu da var. İlk günkü 1.5 milyar TL'lik iade hacmi, geri dönüşüm sektöründe yeni iş fırsatları yaratırken, hammadde maliyetlerini düşürmeye yardımcı olacak. Uygulama, pet şişelerden cam şişelere kadar birçok ambalaj türünü kapsıyor. Ayrıca, mobil uygulama üzerinden kullanıcılar biriktirdikleri depozito bedelini banka hesaplarına aktarabiliyor veya anlaşmalı marketlerde alışverişte kullanabiliyor.
Vatandaşların ilgisi ve gelecek adımlar
Uygulamanın ilk gününde kaydedilen yüksek kullanıcı sayısı, depozito sisteminin potansiyelini ortaya koydu. Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar, vatandaşların evlerinde biriktirdikleri şişeleri toplama noktalarına taşıdığını gösteriyor. Bakanlık, ilk hafta sonu itibarıyla kullanıcı sayısının 1 milyonu aşmasını bekliyor. Önümüzdeki dönemde toplama noktalarının sayısı artırılacak ve yeni ambalaj türleri sisteme eklenecek.
Depozito sisteminin başarısı, sadece çevreye değil, aynı zamanda toplumsal bilince de katkı sağlıyor. Atıkların kaynağında ayrıştırılması alışkanlığını yaygınlaştırması, uzun vadede atık yönetimi maliyetlerini azaltacak. Türkiye'nin sıfır atık hedefine ulaşmasında önemli bir adım olan DOA, vatandaşların da desteğiyle geri dönüşüm kültürünü pekiştirecek gibi görünüyor.
