Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde uygulamaya konulan Depozito Yönetim Sistemi’nin ilk iki gününde 4,5 milyon adet ambalaj toplandığını açıkladı. Bakan Kurum, sistemin çevre kirliliğini azaltma ve geri dönüşüm oranlarını artırma hedefiyle hayata geçirildiğini belirterek, vatandaşların depozitolu ambalajları iade ederek para kazanabileceğini söyledi. Uygulama, pet şişe, cam şişe ve alüminyum kutuları kapsıyor.
Depozito sistemi nasıl işliyor?
Türkiye genelinde marketlerde ve toplama noktalarında konumlandırılan ters otomat makineleri, vatandaşların getirdiği boş ambalajları tarıyor ve her bir şişe veya kutu için belirlenen depozito bedelini anında ödüyor. Şişe başına 25 kuruş olarak belirlenen depozito ücreti, vatandaşlara nakit veya market alışverişlerinde kullanılmak üzere puan olarak veriliyor. Sistem ilk etapta İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya gibi büyükşehirlerde pilot olarak başlatıldı, ancak yıl sonuna kadar tüm Türkiye’ye yaygınlaştırılması planlanıyor.
Hedef: Sıfır atık ve ekonomi
Bakan Kurum, sistemle yılda 20 milyar adet ambalajın geri dönüştürülmesinin hedeflendiğini ifade etti. Bu sayede hem karbon salınımının azaltılması hem de ithal hammadde bağımlılığının düşürülmesi amaçlanıyor. Yetkililer, vatandaşların sisteme yoğun ilgi gösterdiğini, ilk iki günde 4,5 milyon ambalaj toplanmasının bu ilginin bir göstergesi olduğunu vurguluyor. Ayrıca, mobil depozito toplama araçlarının da kırsal bölgelerde hizmet vermeye başlayacağı bildirildi.
Çevre dostu uygulama yaygınlaşıyor
Depozito sistemi, Avrupa Birliği ülkelerinde uzun yıllardır başarıyla uygulanıyor. Türkiye’nin bu sistemi hayata geçirmesi, çevre politikaları açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, sistemin hane başına yıllık 200-300 lira ek gelir sağlayabileceğini hesaplıyor. Ancak bazı eleştiriler, depozito bedelinin düşük olduğu ve sistemin yaygınlaşması için daha fazla teşvik gerektiği yönünde. Bakan Kurum, sistemin kademeli olarak iyileştirileceğini ve depozito miktarının enflasyona göre güncelleneceğini açıkladı.
Türkiye’de geri dönüşüm oranı yüzde 12 seviyelerinde bulunurken, yeni sistemle bu oranın 2025’te yüzde 30’a, 2030’da ise yüzde 60’a çıkarılması hedefleniyor. Çevre örgütleri, sistemin doğru uygulanması halinde çevre kirliliğini önemli ölçüde azaltacağını belirtiyor. Öte yandan, ambalaj üreticilerinin de sisteme entegre olması ve depozito bedelini ürün fiyatına yansıtması bekleniyor.
