Türkiye'de çevre koruma ve atık yönetimi alanında önemli bir adım olan Depozito İade Sistemi (DİS), otel, kafe ve restoran işletmelerini de kapsayacak şekilde genişletildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen sistemde, 1-5 Temmuz tarihleri arasında Depozoto İade Noktaları'na (DOA) 7,6 milyon içecek ambalajı iade edildi. Vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği sisteme, ticari işletmelerin de dahil edilmesiyle geri dönüşüm oranlarının artması hedefleniyor. Otel, restoran ve kafe işletmelerinin, 31 Ekim tarihine kadar sisteme kayıt yaptırmaları yasal zorunluluk haline geldi.
Depozito iade sistemi nasıl işliyor?
Depozito iade sistemi, içecek ambalajlarının (plastik şişe, cam şişe, alüminyum kutu) ücret karşılığında toplanması esasına dayanıyor. Tüketiciler, satın aldıkları ürünlerin ambalajlarını DOA makinelerine atarak depozito bedelini geri alabiliyor. Sistem, plastik atıkların doğaya karışmasını engellemeyi ve geri dönüşümü teşvik etmeyi amaçlıyor. Şu ana kadar özellikle büyükşehirlerde yoğun ilgi gören makineler, süpermarket ve AVM gibi noktalarda konumlandırıldı.
İşletmeler için zorunlu kayıt süreci
Yeni düzenleme ile otel, restoran ve kafe işletmeleri, depozito iade sistemine kayıt yaptırmakla yükümlü. İşletmeler, Çevre Bakanlığı'nın belirlediği online platform üzerinden başvuru yaparak sisteme dahil olacak. Kayıt sırasında işletme bilgileri, tahmini atık miktarı ve ambalaj türleri gibi veriler talep ediliyor. Sürece uymayan işletmelere idari para cezası uygulanabileceği belirtiliyor. Ekim ayı sonuna kadar kaydını tamamlamayan işletmeler, yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.
7,6 milyon ambalaj iade edildi
Bakanlık verilerine göre, 1-5 Temmuz arasında DOA makinelerine 7,6 milyon adet içecek ambalajı iade edildi. Bu sayı, sistemin kısa sürede önemli bir kullanım seviyesine ulaştığını gösteriyor. Vatandaşların sisteme olan güveni ve çevre bilincinin artmasıyla birlikte iade miktarlarının önümüzdeki aylarda daha da yükselmesi bekleniyor. Makineler, ambalajları barkod okuma yoluyla tanıyıp depozito bedelini anında kullanıcıya iade ediyor.
Çevre ve ekonomiye katkı
Depozito iade sistemi, sadece çevresel fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomiye de katkı sunuyor. Toplanan ambalajlar geri dönüşüm tesislerinde hammadde olarak kullanılırken, istihdam da yaratılıyor. Uzmanlar, Türkiye'nin plastik atık sorununun çözümünde bu tür sistemlerin kritik rol oynadığını vurguluyor. Benzer uygulamalar Avrupa, Amerika ve Asya'da yıllardır başarıyla yürütülüyor.
Söz konusu düzenleme, ticari işletmelerin de döngüsel ekonomiye dahil edilmesi açısından önemli bir adım. Ancak sistemin yaygınlaşması için altyapı yatırımlarının hızlandırılması ve kamuoyu bilincinin artırılması gerekiyor. Otel, restoran ve kafelerin yoğun olduğu turistik bölgelerde bu dönüşüm daha da kritik hale geliyor.
