Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Depozito İade Sistemi (DİS), 1 Temmuz 2025 itibarıyla Türkiye’nin 81 ilinde resmen başladı. Sistem kapsamında üzerinde Depozito İade Sistemi (DOA) logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları, belirlenen iade noktalarına teslim edildiğinde vatandaşlar DOA mobil uygulaması üzerinden her bir ambalaj için anında 1 TL kazanacak. Uygulama, hem çevre kirliliğini azaltmayı hem de geri dönüşüm oranlarını artırmayı hedefliyor.
Sistem Nasıl İşliyor?
Depozito İade Sistemi’ne dahil olan içecek ambalajlarının üzerinde kare ya da dikdörtgen formda, yeşil ve mavi renklerden oluşan DOA logosu yer alıyor. Vatandaşlar, bu logoyu taşıyan pet şişe, cam şişe ve alüminyum kutuları, marketler, AVM’ler ve belediyeler tarafından belirlenen iade noktalarına götürüyor. İade işlemi sırasında ambalajlar barkod okutularak sisteme kaydediliyor. Ardından DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcının hesabına 1 TL yatırılıyor. Biriken tutar, anlaşmalı marketlerde alışverişte kullanılabileceği gibi banka hesabına da aktarılabiliyor.
Hedef: Geri Dönüşüm Oranını Artırmak
Bakanlık yetkilileri, sistemin ilk etapta yılda yaklaşık 20 milyar adet içecek ambalajının geri dönüşüme kazandırılmasını öngördüğünü belirtiyor. Türkiye’de yılda tüketilen yaklaşık 40 milyar adet içecek ambalajının yarısının bu sistemle toplanması hedefleniyor. Avrupa Birliği ülkelerinde benzer depozito sistemleri sayesinde geri dönüşüm oranlarının yüzde 90’lara ulaştığına dikkat çekilirken, Türkiye’de de bu oranın kısa sürede yüzde 70’in üzerine çıkarılması amaçlanıyor. Uygulama ayrıca plastik atıkların doğaya karışmasını önleyerek çevre kirliliğiyle mücadeleye katkı sağlayacak.
Vatandaşlar Ne Diyor?
İstanbul’da bir iade noktasında uygulamayı deneyen vatandaşlardan Ahmet Yılmaz, “Hem çevreye katkıda bulunuyoruz hem de küçük de olsa bir gelir elde ediyoruz. Keşke daha önce başlasaydı” ifadelerini kullandı. Ankara’da bir markette alışveriş yapan Zeynep Kaya ise “Biriktirdiğim şişeleri getirdim, uygulama çok kolay. Tebrikler” dedi. Bazı vatandaşlar ise iade noktalarının sayısının artırılması gerektiğini belirtiyor.
Gelecek Adımlar
Bakanlık, sistemin kapsamını ilerleyen dönemde genişleterek meyve suyu, süt ve benzeri içecek ambalajlarını da dahil etmeyi planlıyor. Ayrıca iade noktalarının sayısının 2026 yılına kadar 5 bine çıkarılması hedefleniyor. Depozito İade Sistemi, Türkiye’nin sıfır atık hedefleri doğrultusunda atılan en somut adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte çevre bilincinin artması ve atık yönetiminde önemli bir dönüşüm yaşanması bekleniyor.
