İstanbul Ticaret İl Müdürlüğü, ambalajlı su ve içeceklerde depozito katılım bedelinin güncellenmesinin ardından fiyatları fahiş şekilde artıran işletmelere yönelik denetimlerini sıklaştırdı. Müdür İsmail Menteşe, yapılan incelemelerde haksız fiyat artışı tespit edilen firmalara 180 bin liradan 1 milyon 800 bin liraya kadar idari para cezası uygulandığını açıkladı.
Denetimler hangi ürünleri kapsıyor?
Denetimler, plastik, cam ve metal ambalajlı tüm içecekleri kapsıyor. Özellikle damacana ve pet şişe suları, meşrubatlar ve gazlı içecekler mercek altında. DEKAB (Depozito Katılım Bedeli) güncellemesiyle birlikte bazı firmaların depozito bedelini bahane ederek ürün fiyatını orantısız şekilde yükselttiği belirlendi.
Ceza miktarları ve yasal dayanak
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, haksız fiyat artışı yapan işletmelere 2024 yılı için belirlenen alt sınır 180 bin lira, üst sınır ise 1 milyon 800 bin lira. Menteşe, cezaların caydırıcı olması için üst sınırdan uygulanmaya başlandığını vurguladı.
Depozito sistemi nasıl işliyor?
Depozito katılım bedeli, ambalajlı ürünlerin geri dönüşümünü teşvik etmek amacıyla tüketiciden alınan ve iade edilebilir bir ücrettir. Son güncellemeyle birlikte 0,5 litre ve altı şişelerde 25 kuruş, 0,5-1,5 litre arası 50 kuruş, 1,5-3 litre arası 75 kuruş ve 3 litre üzeri damacanalarda 1 TL depozito bedeli uygulanmaya başlandı. Bu bedel, ürünün satış fiyatına ekleniyor ancak bazı işletmeler depozito artışını gerekçe göstererek ürün fiyatını yüzde 20-50 oranında artırdı.
Tüketiciler ne yapmalı?
Yetkililer, vatandaşların fahiş fiyat gördükleri ürünleri ALO 175 Tüketici Danışma Hattı'na bildirmelerini istiyor. Ayrıca marketlerde etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasındaki farkın denetlendiği de belirtiliyor. İstanbul Ticaret İl Müdürlüğü ekipleri, özellikle zincir marketler ve büyük su bayilerine yönelik denetimlerini sürdürüyor.
Depozito sisteminin geleceği
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, depozito sistemini yaygınlaştırarak 2025 yılı sonuna kadar tüm plastik ambalajlı içeceklerde zorunlu hale getirmeyi planlıyor. Sistemin başarılı olması için tüketici bilinci ve firmaların uyumu kritik önem taşıyor.
Uzmanlar, depozito uygulamasının çevre kirliliğini azaltmada önemli bir araç olduğunu ancak fiyat istismarının önlenmesi için denetimlerin artırılması gerektiğini vurguluyor. Tüketici dernekleri ise depozito bedelinin ürün fiyatından ayrıştırılarak şeffaf şekilde gösterilmesini talep ediyor.
