Türkiye kıyılarında son aylarda balina, fok ve farklı deniz canlılarının art arda görülmesi dikkat çekiyor. Marmara, Ege ve Akdeniz'de farklı türler ortaya çıkarken, uzmanlar bu durumun deniz ekosistemindeki önemli değişimlerin işareti olabileceğini belirtiyor. Özellikle İstanbul Boğazı'nda bir balinanın, Muğla kıyılarında ise fokların sıkça gözlenmesi, vatandaşlar kadar bilim insanlarının da ilgisini çekiyor.
Balina ve fok görülmeleri neden artıyor?
Deniz biyologları, son dönemde artan balina ve fok gözlemlerinin birkaç olası nedenini sıralıyor. İklim değişikliği nedeniyle deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, bazı türlerin göç yollarını değiştirmesine yol açıyor. Ayrıca Karadeniz'deki kirlilik ve aşırı avlanma, balıkların Marmara ve Ege'ye kaymasına neden olurken, bu durum balina ve fokların da besin peşinde kıyılara yaklaşmasına sebep oluyor. Uzmanlar, balinaların aslında Akdeniz'de nadir görüldüğünü, ancak son yıllarda sayılarında artış olduğunu vurguluyor.
Hangi türler görülüyor?
- Balinalar: Özellikle ispermeçet balinası ve kambur balina türleri rapor ediliyor. İstanbul Boğazı'nda geçen ay bir ispermeçet balinası görüldü.
- Foklar: Akdeniz foku ve gri fok, Ege ve Akdeniz kıyılarında sıkça gözleniyor. Muğla Datça'da bir fok kolonisi düzenli olarak izleniyor.
- Diğer türler: Yunus ve caretta caretta deniz kaplumbağaları da sık görülen türler arasında.
Deniz ekosistemindeki değişim
Denizlerimizdeki bu hareketlilik, ekosistemin dengesinde önemli değişimlere işaret ediyor. Uzmanlar, müsilaj (deniz salyası) sorununun hala devam ettiği Marmara Denizi'nde oksijen seviyelerinin düşmesi, balık popülasyonlarının yer değiştirmesine neden oluyor. Aynı zamanda deniz kirliliği ve gemi trafiği, deniz canlılarının yaşam alanlarını daraltıyor. Bu durum, balina ve fok gibi büyük deniz memelilerinin kıyılara daha sık yanaşmasına yol açıyor.
Uzman görüşleri ve öneriler
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri Fakültesi'nden Prof. Dr. Ahmet Cemal Saydam, “Artık denizlerimizdeki değişimi anlamak için uzun vadeli izleme yapmalıyız. Balina ve fok görülmeleri iyi bir işaret olarak algılanmamalı; aksine deniz ekosisteminde ciddi sorunlar olduğunu gösteriyor” dedi. Saydam, deniz kirliliğini azaltmak ve sürdürülebilir balıkçılık politikaları uygulamak gerektiğini vurguladı. Ayrıca vatandaşlara, deniz canlılarına yaklaşmamaları ve yetkililere bildirmeleri konusunda uyarıda bulundu.
Sonuç ve değerlendirme
Denizlerimizdeki bu canlı hareketliliği, sadece görsel bir şölen değil, aynı zamanda ekolojik bir uyarı. İklim değişikliği ve insan kaynaklı baskılar, deniz canlılarının davranışlarını ve dağılımını değiştiriyor. Türkiye'nin deniz biyoçeşitliliğini korumak için bilimsel temelli politikalar geliştirmesi ve kamuoyunu bilinçlendirmesi hayati önem taşıyor.
