Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın hazırladığı yeni yönetmelik taslağı, boyu 10 metreden büyük olan tüm teknelerin kaptanlarının zorunlu eğitim almasını ve sınava girmesini öngörüyor. Düzenleme, amatör denizcilikten profesyonel kaptanlığa geçişi sıkılaştırırken, mevcut kaptanlar ve tekne sahipleri arasında büyük tepkiye yol açtı. Tepkilerin odağında, yıllardır denizde olan deneyimli kaptanların bile sınava tabi tutulması ve eğitim ücretlerinin yüksekliği yer alıyor. Bakanlık ise düzenlemenin deniz güvenliğini artırmak ve kazaları azaltmak amacı taşıdığını savunuyor.
Yeni Düzenleme Neler Getiriyor?
Yönetmelik taslağına göre, 10 metreden büyük tekneleri kullanacak herkesin, daha önce kaptanlık yapmış olsa bile, yetkili kurumlar tarafından düzenlenen teorik ve pratik eğitimlere katılması zorunlu olacak. Eğitim sonunda yapılacak sınavda başarılı olanlara, belirli bir süre için geçerli olacak yeni tip kaptanlık belgesi verilecek. Sınavda başarısız olanlar ise tekrarlama hakkına sahip olacak. Ayrıca, eğitim ücretlerinin devlet tarafından belirlenen bir tarifeye dayanması planlanıyor. Düzenleme, teknelerin teknik donanımına ilişkin ek zorunluluklar da içeriyor: can yeleği, yangın söndürme cihazı gibi güvenlik ekipmanlarının bulundurulması ve periyodik bakım raporlarının sunulması şart koşuluyor.
Kaptanların Tepkisi ve Gerekçeleri
Kaptanlar, özellikle uzun yıllardır denizcilik yapan ve binlerce deniz mili yol kat etmiş kişilerin yeniden sınava tabi tutulmasını anlamsız buluyor. İstanbul Kaptanlar Derneği Başkanı Ahmet Yılmaz, "Ben 30 yıldır kaptanlık yapıyorum, hiçbir kazaya karışmadım. Şimdi kalkıp bana sınav yapacaklarmış. Bu, deneyime saygısızlıktır" dedi. Bazı tekne sahipleri ise eğitim ve sınav ücretlerinin yanı sıra, teknelerini kullanmak için izin alana kadar geçecek sürede mağdur olacaklarını belirtiyor. Özellikle turizm sezonunun başlamak üzere olduğu bu dönemde, düzenlemenin ekonomik kayıplara yol açacağı endişesi bulunuyor.
Bakanlık Ne Diyor?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yetkilileri, yönetmeliğin deniz kazalarındaki artışı önlemek için hazırlandığını vurguluyor. Son beş yılda 10 metreden büyük teknelerin karıştığı kaza sayısının yüzde 40 arttığını belirten yetkililer, "Bu kazaların çoğu, kaptanlık yeterliliği olmayan kişilerden kaynaklanıyor. Yeni düzenleme, herkesin asgari bir standarda sahip olmasını sağlayacak" ifadelerini kullandı. Bakanlık, taslak metninin sektör temsilcileri ve STK'ların görüşüne açık olduğunu, şikayetleri değerlendireceklerini ekledi.
Meclis'te Tartışmalar Sürüyor
Yönetmelik, TBMM Ulaştırma Komisyonu'nda da tartışılmaya başlandı. Ana muhalefet partisi milletvekilleri, düzenlemenin "küçük tekne sahiplerini mağdur edeceğini" savunurken, iktidar partisi milletvekilleri güvenlik gerekçesini öne çıkarıyor. Komisyon toplantılarında, eğitim programlarının içeriği, sınavın zorluk derecesi ve ücretler gibi konular masaya yatırılıyor. Sektör temsilcileri, düzenlemenin deniz turizmine ve amatör balıkçılığa darbe vuracağı uyarısında bulunuyor. Komisyonun önümüzdeki hafta kararını vermesi bekleniyor.
Konunun siyasi boyutu da dikkat çekiyor. Özellikle kıyı bölgelerindeki seçmenlerin yoğun ilgisi nedeniyle, partiler konuyu seçim malzemesi olarak kullanıyor. Uzmanlar, deniz güvenliğinin ihmal edilmeden, sektörün ihtiyaçlarına duyarlı bir düzenleme yapılması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, hem can güvenliği riski hem de ekonomik kayıplar artabilir. Yeni yönetmeliğin, uluslararası standartlarla uyumlu ve yerel koşulları dikkate alan bir çerçevede şekillendirilmesi, tüm paydaşların beklentisi.
