Komedyen ve sosyal medya fenomeni Deniz Göktaş'ın 17 Mart'ta gözaltına alınmasının ardından basına yansıyan ‘ters kelepçe’ görüntüleri yargıya taşındı. Göktaş'ın avukatları, müvekkilinin gözaltı sırasında elleri arkadan kelepçelenmek yerine önden ve ters şekilde kelepçelenmesinin, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu. Görüntülerde Göktaş'ın ellerinin ön tarafında, ters bir biçimde kelepçelendiği ve bu pozisyonun uzun süre korunduğu görülüyor. Avukatlar, kelepçeleme işleminin ‘küçük düşürücü’ ve ‘insanlık onuruyla bağdaşmaz’ olduğunu savunuyor.
Olayın gelişimi ve hukuki boyut
Deniz Göktaş, 17 Mart sabahı İstanbul'da düzenlenen bir operasyonla gözaltına alınmış, ardından Ankara'ya getirilmişti. Gözaltı sırasında çekilen fotoğraflarda Göktaş'ın ters kelepçeli olduğu görülünce kamuoyunda geniş yankı uyandı. Avukatı Ali Deniz Yıldırım, yaptığı açıklamada, “Müvekkilim henüz hakkında herhangi bir mahkeme kararı yokken, bir suçlu gibi teşhir edilmiştir. Ters kelepçe, işkence ve kötü muamele yasağının açık ihlalidir” dedi. Suç duyurusunda, gözaltına alan ekipteki kişilerin ‘kamu görevlisinin kötü muamelesi’ ve ‘işkence’ suçlarından cezalandırılması talep ediliyor. Ayrıca görüntülerin basına sızdırılmasıyla ilgili olarak da ayrı bir soruşturma açılması istendi.
Emniyet Müdürlüğü'nden açıklama
Ankara Emniyet Müdürlüğü, konuyla ilgili yazılı bir açıklama yaparak, “Gözaltı işlemleri sırasında standart prosedür uygulanmıştır. Ters kelepçe iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. Görüntülerin montajlı olduğu yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır” ifadelerini kullandı. Ancak avukatlar, bu görüntülerin birçok haber kanalında ve sosyal medyada yayınlandığını, herhangi bir montaj olmadığını belirtti. Olayla ilgili olarak Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma başlattığı öğrenildi. Soruşturma kapsamında, gözaltına katılan polis memurlarının ifadelerine başvurulacağı ve kamera kayıtlarının inceleneceği bildirildi.
Ters kelepçe uygulaması, daha önce de çeşitli davalarda gündeme gelmişti. 2019 yılında Danıştay, bir kararında ters kelepçenin ‘insanlık onurunu zedeleyici’ olduğuna hükmetmiş ve bu uygulamanın disiplin cezası gerektirdiğini belirtmişti. Ancak uygulamada hala benzer durumların yaşanması, hukukçular tarafından eleştiriliyor. Türkiye İnsan Hakları Kurumu'nun 2022 yılı raporunda da ters kelepçe kullanımının yaygın olduğu ve bu durumun düzeltilmesi gerektiği vurgulanmıştı.
Deniz Göktaş, ‘Cumhurbaşkanına hakaret’ ve ‘halkı kin ve düşmanlığa tahrik’ suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Ünlü komedyen, sosyal medya paylaşımlarında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yönelik eleştirileri nedeniyle hakkında başlatılan soruşturma kapsamında cezaevine gönderilmişti. Göktaş'ın tutukluluğu, hem yurt içinde hem yurt dışında geniş yankı uyandırmış, birçok sivil toplum kuruluşu ve sanatçı serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.
Olay, ifade özgürlüğü ve yargı bağımsızlığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Avrupa Birliği'nin Türkiye raporlarında sıkça gündeme getirilen ‘yargının siyasi amaçlarla kullanılması’ endişeleri, Göktaş davasıyla birlikte tekrar gündeme geldi. Avukat Yıldırım, müvekkilinin masumiyet karinesinden yararlanması gerektiğini, ters kelepçe uygulamasının bu ilkeyi ihlal ettiğini sözlerine ekledi.
Mahkemenin, suç duyurusuyla ilgili ilerleyen günlerde bir karar vermesi bekleniyor. Bu arada, sosyal medyada ‘#DenizGöktaşSerbestBırakılsın’ etiketiyle geniş çaplı bir kampanya yürütülüyor. Kampanyaya binlerce kişi destek verirken, bazı milletvekilleri de konuyu Meclis gündemine taşımayı planlıyor.
