Demir cevheri vadeli işlemleri, Çin ekonomisindeki yavaşlamanın talebi baskılaması ve küresel arzın bol seyretmesiyle birlikte Mart ayından bu yana ilk kez 100 doların altına geriledi. Singapur Borsası'nda işlem gören ana kontrat %2,4 düşüşle 99,10 dolara inerek önemli bir psikolojik eşiği aştı. Çin'in emlak sektöründeki kriz ve sanayi üretimindeki yavaşlama, dünyanın en büyük demir cevheri alıcısının talebini olumsuz etkiliyor. Öte yandan Avustralya ve Brezilya'daki büyük madenlerden gelen arzın artması fiyatları aşağı çekiyor.
Çin talebindeki zayıflık fiyatları baskılıyor
Çin'de emlak sektörüne yönelik kısıtlamalar ve inşaat faaliyetlerindeki durgunluk, çelik talebini azaltarak demir cevherine olan ihtiyacı düşürdü. Ülkenin ham çelik üretimi yılın ilk yarısında geçen yıla göre %3,5 azaldı. Pekin yönetiminin ekonomiyi canlandırmak için açıkladığı teşvik paketleri henüz beklenen etkiyi yaratmadı. Analistler, Çin'in kısa vadede talepte belirgin bir toparlanma yaşamayacağını öngörüyor. Bu durum, demir cevheri fiyatlarının daha da düşebileceğine işaret ediyor.
Arz tarafında bolluk hakim
Büyük demir cevheri üreticileri Rio Tinto, BHP ve Vale, yılın ikinci çeyreğinde üretimlerini artırdı. Avustralya'daki madencilik faaliyetleri olumlu hava koşulları sayesinde ivme kazanırken, Brezilya'da Vale'nin çıktısı geçen yıla göre %12 yükseldi. Küresel deniz yoluyla sevkiyatın yıllık bazda %5 artması bekleniyor. Arzın talebin üzerinde seyretmesi stokların birikmesine yol açtı. Çin limanlarındaki demir cevheri stokları son iki haftada 150 milyon tonun üzerine çıkarak son iki yılın zirvesini gördü.
Uzmanlar, fiyatların 100 doların altında kalması durumunda, yüksek maliyetli madenlerin üretim kesintisine gidebileceğini, ancak şu an için arz fazlasının süreceğini belirtiyor. Çin Merkez Bankası'nın faiz indirimleri ve altyapı harcamalarına yönelik sinyalleri ise talebi canlandırmakta yetersiz kalıyor.
Piyasada daralma endişeleri artıyor
Küresel ticaret savaşları ve jeopolitik riskler de demir cevheri piyasasını etkiliyor. ABD-Çin arasındaki gerginlik, Çin'in ihracatını olumsuz etkileyerek çelik talebini daha da baskılayabilir. Öte yandan Avrupa ve ABD'deki faiz artışları, dünya genelinde ekonomik yavaşlama sinyalleri veriyor. Bu ortamda demir cevherinin 100 doların altında kalıcı olması, madencilik şirketlerinin karlılığını tehdit ederken, çelik üreticileri için girdi maliyetlerini düşürebilir.
Sonuç olarak, demir cevherindeki düşüş, Çin ekonomisinin kırılganlığını ve küresel arz-talep dengesizliklerini yansıtıyor. Önümüzdeki dönemde Çin'den gelecek yeni teşvik hamleleri ve üreticilerin arz kısıtlamaları fiyatlara yön verecek ana faktörler olacak. Piyasanın dibi görmesi için talepte somut bir iyileşme veya arzda ciddi bir kesinti yaşanması gerekiyor.
