Darphane'nin yayımladığı resmi verilere göre, 2024 yılının ilk altı ayında toplam 169 milyon 960 bin adet madeni para tedavüle sunuldu. Bu paraların piyasa değeri ise 434 milyon 615 bin 500 lira olarak hesaplandı. Veriler, madeni para basımında bazı kupürlerin hiç kullanılmadığını, bazılarının ise rekor seviyelere ulaştığını ortaya koydu.
En çok basılan paralar 1 ve 5 lira
Darphane'nin açıkladığı tabloya göre, adet bazında en çok basılan madeni para 1 TL oldu. Onu 5 TL izledi. 50 kuruş, 25 kuruş ve 10 kuruş da tedavüle verilen diğer kupürler arasında yer aldı. Ancak 1 lira ve 5 lira dışındaki küçük kupürlerin basım adedi, geçmiş yıllara göre belirgin şekilde düştü.
Bazı kupürler hiç basılmadı
Dikkat çeken bir diğer nokta ise, yılın ilk yarısında 5 kuruş, 10 kuruş ve 25 kuruş gibi küçük birimlerin hiç basılmamış olması. Uzmanlar, enflasyonun etkisiyle bu küçük metal paraların alım gücünü kaybettiğini ve tedavülde kullanım ihtiyacının azaldığını belirtiyor. Aynı şekilde, 50 kuruşun basımı da önceki dönemlere göre oldukça sınırlı kaldı.
Darphane yetkilileri, bu durumun piyasa talebiyle doğrudan ilgili olduğunu ve bankalar ile işletmelerden gelen siparişler doğrultusunda basım planlaması yapıldığını ifade etti. Veriler, Türkiye'de nakit kullanım alışkanlıklarının değiştiğini ve küçük birimlerin yerini kademeli olarak büyük kupürlerin aldığını gösteriyor.
2024 yılının ilk yarısında tedavüle verilen toplam madeni para sayısı, 2023 yılının aynı dönemine göre %12 oranında azaldı. Bu düşüşte, pandemi sonrası hızlanan dijital ödeme sistemlerine geçişin ve artan kartlı ödeme alışkanlığının etkili olduğu değerlendiriliyor.
Ekonomistler, madeni para basımındaki bu değişimin, Merkez Bankası'nın nakit yönetimi politikalarıyla da uyumlu olduğunu belirtiyor. Düşük değerli madeni paraların üretim maliyetinin nominal değerlerini aştığı durumlarda, Darphane'nin bu kupürleri basmaktan kaçındığı biliniyor. Örneğin, 5 kuruşun üretim maliyeti yaklaşık 7 kuruş seviyesinde.
Darphane'nin yılın ikinci yarısına ilişkin planlaması henüz netleşmezken, uzmanlar yıl sonuna kadar toplam madeni para basımının 350 milyon adedi geçebileceğini öngörüyor. Ancak bu rakam, 10 yıl önceki seviyelerin oldukça altında kalıyor.
