Periferik arter hastalığı olarak da bilinen damar tıkanıklığı, hareketsiz yaşam ve yanlış beslenme alışkanlıklarıyla her geçen gün daha sık görülüyor. Tedavi edilmediğinde kalp krizi, felç ve uzuv kaybına kadar giden ciddi sonuçlara yol açabilen bu hastalığın bacaklardaki 6 gizli belirtisi uzmanlar tarafından açıklandı. Doç. Dr. Macit Bitargil, riskin her 10 yılda 2 kat arttığını belirterek, günde en az 5 bin adım atılması ve haftada 3-4 kez 40-50 dakika düzenli egzersiz yapılması gerektiğini vurguluyor.
Damar tıkanıklığı nedir ve neden tehlikelidir?
Damar tıkanıklığı, atardamarların iç yüzeyinde plak adı verilen yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesi sonucu damarın daralması veya tıkanmasıdır. Bacaklarda en sık görülen periferik arter hastalığı, zamanla kan akışını kısıtlayarak dokulara oksijen gitmesini engeller. Hastalık ilerledikçe yürüme mesafesi kısalır, dinlenirken bile ağrı başlar ve sonunda yaralar oluşabilir. Tedavi edilmezse kangren gelişebilir ve amputasyon gerekebilir.
Bacaklardaki 6 gizli belirti
Doç. Dr. Macit Bitargil, damar tıkanıklığının erken dönemde fark edilmesi gereken 6 belirtisini şöyle sıralıyor:
- Yürürken bacaklarda kramp ve ağrı: Belli bir mesafe yürüdükten sonra baldır, uyluk veya kalçada kramp benzeri ağrı hissi.
- Dinlenince geçen ağrı: Ağrı birkaç dakika durunca geçiyorsa, bu tipik bir belirtidir.
- Bacaklarda soğukluk hissi: Bir bacak diğerine göre belirgin şekilde daha soğuksa.
- Ayak parmaklarında renk değişikliği: Soluk veya mavimsi renk alması.
- Yara iyileşmesinde gecikme: Bacakta küçük bir yaranın haftalarca iyileşmemesi.
- Bacak kıllarında azalma veya tırnaklarda kalınlaşma: Kan akışının azalmasına bağlı görülen değişiklikler.
Risk faktörleri ve korunma yolları
Damar tıkanıklığı için en önemli risk faktörleri arasında sigara kullanımı, diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, obezite ve hareketsiz yaşam yer alıyor. Genetik yatkınlık da riski artırıyor. Doç. Dr. Bitargil, özellikle 50 yaş üstü bireylerde bu belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor. Korunmak içinse düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sigarayı bırakma, kilo kontrolü ve kan şekerinin düzenli takibi önem taşıyor.
Tanı ve tedavi yöntemleri
Tanı genellikle fizik muayene ve ayak bileği-kol basıncı oranı (ABI) ölçümü ile konuluyor. Gerekirse Doppler ultrason ve anjiyografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri kullanılıyor. Tedavide ilk adım yaşam tarzı değişiklikleri; ilerleyen durumlarda ilaç tedavisi, balon anjiyoplasti, stent yerleştirme veya bypass cerrahisi uygulanabiliyor.
Hastalığın toplum üzerindeki etkisi
Damar tıkanıklığı, sadece bireysel sağlık değil, aynı zamanda iş gücü kaybı ve sağlık harcamaları açısından da önemli bir yük oluşturuyor. Türkiye'de her yıl on binlerce kişi tanı alırken, hastaların önemli bir kısmı hastalığının farkında olmadan yaşamını sürdürüyor. Uzmanlar, toplumsal farkındalığın artması için düzenli taramaların ve bilinçlendirme çalışmalarının yapılması gerektiğini ifade ediyor. Damar tıkanıklığı, erken teşhis edildiğinde kontrol altına alınabilen bir hastalık; bu nedenle belirtileri bilmek ve harekete geçmek hayati önem taşıyor.
