Sivas'ın Gürün ilçesinde, çöplükte bulduğu 128 parça tarihi eseri devlete teslim eden Mehmet Özdemir, kendisine verilen 30 bin liralık ödüle itiraz edince şoke oldu. İtirazın değerlendirilmesi için yeni komisyon kurulması gerektiği, bunun için de 16 bin lira ücret talep edildiği öğrenildi. Özdemir, "Bir asgari ücret reva gördüler, itiraz edince para istediler ama devletimize güveniyorum" diyerek tepkisini dile getirdi.
Olayın Gelişimi: Çöplükte Bulunan Tarihi Eserler
Mehmet Özdemir, geçtiğimiz aylarda Sivas'ın Gürün ilçesindeki bir çöplükte temizlik yaparken üzerinde yazılar ve figürler bulunan metal parçalar fark etti. Yaptığı incelemede bunların tarihi eser olabileceğini anlayan Özdemir, durumu yetkililere bildirdi. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ekipleri tarafından yapılan ilk incelemede, toplam 128 parça obje tarihi eser niteliği taşıdığı gerekçesiyle koruma altına alındı. Eserler arasında sikke, figürin, metal kap parçaları ve yazıtlı taşlar bulunuyor.
Özdemir, bulduğu eserleri hiçbir karşılık beklemeden teslim ettiğini belirterek, "Vatandaşlık görevimi yaptım. Bu toprakların altından çıkan her şey devlete aittir. Ben sadece üzerime düşeni yaptım" dedi.
Olayın ardından İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde bir ödül komisyonu oluşturdu. Komisyon, eserlerin değerini belirleyerek Özdemir'e 30 bin lira ödül verilmesine karar verdi. Ancak Özdemir, bu miktarın eserlerin gerçek değerinin çok altında olduğunu düşünerek itiraz etti.
İtiraz Süreci ve 16 Bin Liralık Ücret Talebi
Özdemir'in itirazı üzerine harekete geçen yetkililer, yeni bir komisyon kurulması gerektiğini, bunun için de 16 bin lira masraf alınacağını bildirdi. Bu talep karşısında büyük şok yaşayan Özdemir, "Ben devlete eser teslim ettim, ödül aldım. Ama ödülü az bulunca itiraz ettim. Şimdi benden yeni komisyon için 16 bin lira isteniyor. Bu nasıl bir adalet? Bir asgari ücret reva gördüler, itiraz edince para istediler. Devletimize güveniyorum ama bu uygulama yanlış" diye konuştu.
Konuyla ilgili olarak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada, ödül miktarının kanunda belirtilen kriterlere göre belirlendiği, itirazın değerlendirilmesi için yeni bir komisyon kurulmasının yasal bir zorunluluk olduğu ve komisyon masraflarının başvurucu tarafından karşılanması gerektiği ifade edildi. Yetkililer, bu ücretin eserlerin yeniden değerlendirilmesi için gerekli bilirkişi ve ekspertiz masraflarını kapsadığını belirtti.
Uzman Görüşleri: Yasal Çerçeve ve Vatandaşın Durumu
Kültür varlıkları hukuku uzmanları, 2863 sayılı Kanun'a göre tarihi eser bulan vatandaşlara ödül verilmesinin teşvik edici bir uygulama olduğunu, ancak itiraz sürecinin vatandaş açısından külfetli hale gelmesinin caydırıcı olabileceğini vurguluyor. Avukat Ayşe Demir, "Kanunda ödül miktarının belirlenmesinde eserlerin niteliği, bulunduğu yer ve vatandaşın katkısı gibi kriterler var. Ancak itiraz için ücret alınması, vatandaşın hakkını aramasını zorlaştırıyor. Bu durum, vatandaşın eserleri teslim etme motivasyonunu olumsuz etkileyebilir" dedi.
Öte yandan, benzer olaylar Türkiye'nin çeşitli yerlerinde yaşanıyor. 2021 yılında Antalya'da bir vatandaş, tarlasında bulduğu Roma dönemine ait mozaiği teslim etmiş ve ödül almıştı. Ancak itiraz süreçlerinde yaşanan bürokratik engeller, vatandaşların zaman zaman eserleri bildirmekten çekinmesine neden olabiliyor.
Mehmet Özdemir'in Talepleri ve Kamuoyu Tepkisi
Mehmet Özdemir, ödül miktarının yeniden değerlendirilmesi için gereken 16 bin liralık ücretin kendisinden alınmaması gerektiğini savunuyor. "Ben bu eserleri çöpten kurtardım. Devletin malını devlete verdim. Şimdi paramla mı uğraşacağım? Bu işin doğrusu, itirazın ücretsiz olmasıdır. Yetkililerden bu konuda duyarlılık bekliyorum" dedi.
Olayın duyulmasının ardından sosyal medyada da çeşitli yorumlar yapıldı. Bazı kullanıcılar, "Vatandaşlık görevini yapan insanı cezalandırıyorlar" derken, bazıları da "Kanun böyleyse yapacak bir şey yok" ifadelerini kullandı. Konunun TBMM gündemine taşınması bekleniyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Sonuç olarak, Sivas'ın Gürün ilçesinde yaşanan bu olay, tarihi eser bulan vatandaşların ödüllendirilmesi ve itiraz süreçlerinin nasıl işlemesi gerektiği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Vatandaşın devlete güvenini sarsmamak adına, yetkililerin bu tür durumlarda daha esnek ve teşvik edici bir yaklaşım sergilemesi gerektiği belirtiliyor.
