İstanbul, 15 Nisan 2025 – Sıfır Atık Forumu kapsamında tanıtılan Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi, şehirlerin atık yönetimi ve döngüsel ekonomi hedeflerine ulaşması için somut adımlar atılmasını sağlayacak. COP31 öncesinde hayata geçirilen girişim, Mexico City, Kisumu ve George Town’u pilot bölge olarak belirlerken, metan emisyonlarının azaltılması ve plastik kirliliğinin önlenmesi gibi küresel hedeflere katkı sunmayı amaçlıyor.
Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi Nedir?
Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) ve Sıfır Atık Vakfı iş birliğinde yürütülen girişim, şehirlerin atık bertarafından kaynaklı sera gazı salımlarını azaltmasına yardımcı oluyor. Pilot bölgelerde, atık ayrıştırma, geri dönüşüm ve kompost tesisleri kurulacak; ayrıca yerel yönetimlere teknik destek ve finansman sağlanacak. Projenin 2026 yılına kadar 20 şehre yayılması bekleniyor.
Metan Emisyonları ve İklim Hedefleri
Atık sektörü, küresel metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor. Sıfır Atık Forumu'nda konuşan UN-Habitat İcra Direktörü Maimunah Mohd Sharif, bu girişimle şehirlerde metan emisyonlarının yüzde 30 oranında azaltılabileceğini belirtti. Ayrıca, geri dönüşüm oranlarının artırılmasıyla döngüsel ekonomiye geçişin hızlanması ve milyonlarca ton plastik atığın doğaya karışmasının engellenmesi hedefleniyor.
Mexico City, çöp sahalarından kaynaklı metan gazını yakalayarak elektrik üretme projeleriyle; Kisumu, organik atıklardan biyogaz üretimi ve kompost yapımıyla; George Town ise atık ayrıştırma ve geri dönüşüm tesisleriyle pilot uygulamada yer alıyor. Bu kentler, diğer şehirlere örnek teşkil edecek modeller geliştirecek.
Döngüsel Ekonomiye Geçiş Süreci
Girişim kapsamında şehirler, atık yönetim planlarını döngüsel ekonomi ilkelerine göre yeniden yapılandıracak. Plastik ambalajların azaltılması, tek kullanımlık ürünlerin yasaklanması ve üretici sorumluluğu programları gibi uygulamalar hayata geçirilecek. Ayrıca, yerel girişimcilerin geri dönüşüm sektörüne katılımı teşvik edilecek.
COP31’de sürdürülebilir kent politikalarının önemli bir gündem maddesi olması beklenirken, bu tür yerel inisiyatiflerin küresel iklim hedeflerine ulaşmada kritik rol oynayacağı vurgulanıyor. Atık yönetiminde metan azaltımı, kısa vadede iklim değişikliğiyle mücadelede en etkili yöntemler arasında gösteriliyor.
Bağımsız Değerlendirme
Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi, iklim kriziyle mücadelede şehirlerin potansiyelini ortaya koyuyor. Ancak benzer projelerin başarısı, uzun vadeli siyasi irade ve sürdürülebilir finansman modellerine bağlı. Türkiye’de de yerel yönetimlerin benzer uygulamaları hayata geçirmesi, özellikle plastik atık ve metan emisyonu sorununa çözüm sunabilir.
