Çin, ABD'nin Çin menşeli insansız hava araçlarına (İHA) getirdiği yasaklar ve şirketleri kara listeye alma kararlarına karşı misilleme tedbirlerini devreye soktu. Pekin yönetimi, ABD'ye yapılan İHA ihracatındaki denetimleri sıkılaştırırken, altı ABD'li kuruluşu yaptırım listesine aldı ve ABD merkezli sertifikasyon süreçlerini askıya aldı. Çin Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bu adımların ABD'nin tek taraflı ve ayrımcı uygulamalarına karşı zorunlu bir yanıt olduğu vurgulandı.
Misilleme tedbirlerinin kapsamı
Çin Ticaret Bakanlığı, ABD'ye ihraç edilen tüm İHA modelleri için yeni ihracat lisansı şartı getirdi. Lisans başvuruları, ulusal güvenlik ve dış politika çıkarları doğrultusunda değerlendirilecek. Ayrıca, ABD merkezli kuruluşların Çin İHA üreticilerine verdiği sertifikaların geçerliliği askıya alındı. Bu kapsamda, ABD pazarına girmek isteyen Çinli üreticilerin ürünlerini yerel standartlara göre yeniden test ettirmesi gerekecek.
Bakanlık tarafından yapılan yazılı açıklamada, 'ABD'nin Çin menşeli dronlara getirdiği kısıtlamalar ve şirketlerimize uyguladığı yaptırımlar, uluslararası ticaret kurallarını açıkça ihlal etmektedir. Bu nedenle, ulusal çıkarlarımızı korumak ve adil rekabet ortamını sağlamak için gerekli önlemleri almak zorundayız. Başka seçeneğimiz kalmadı' ifadelerine yer verildi.
Yaptırım listesine alınan altı ABD'li kuruluşun isimleri açıklanmazken, bu kuruluşların Çin'deki varlıklarının dondurulacağı ve Çinli şirketlerle iş yapmalarının yasaklanacağı belirtildi. Uzmanlar, bu adımların özellikle ABD'nin güvenlik ve gözetim alanında yaygın olarak kullandığı Çin yapımı dronların tedarik zincirini ciddi şekilde etkileyebileceğini ifade ediyor.
ABD'nin önceki adımları
ABD Ticaret Bakanlığı, geçtiğimiz aylarda DJI ve diğer Çinli İHA üreticilerinin ürünlerinin ulusal güvenlik riski oluşturduğu gerekçesiyle satışını yasaklamıştı. Ayrıca, Çin'in önde gelen teknoloji şirketlerinden bazılarını kara listeye alarak bu şirketlerin ABD'li tedarikçilerden yarı iletken satın almasını engellemişti. ABD yönetimi, bu adımların ABD'nin kritik altyapısını koruma amacı taşıdığını savunmuş, ancak Çin bu gerekçeleri 'ticari korumacılık' olarak nitelendirmişti.
İki ülke arasındaki ticari gerilim, özellikle teknoloji alanında son yıllarda artarak devam ediyor. Daha önce de çelik, alüminyum ve güneş panelleri gibi ürünlerde karşılıklı gümrük vergileri uygulanmıştı. Uzmanlar, bu yeni misillemenin iki ülke arasındaki ticaret savaşını daha da derinleştirebileceği görüşünde.
Küresel tedarik zincirine etkileri
Çin, dünya genelinde en büyük İHA üreticisi konumunda bulunuyor. Özellikle DJI, küresel pazarda yüzde 70'in üzerinde bir paya sahip. ABD pazarına yönelik ihracat kısıtlamaları, dron kullanan bireysel kullanıcıları, haritacılık ve tarım gibi sektörleri de etkileyebilir. ABD'li şirketlerin alternatif tedarikçilere yönelmesi, maliyetlerin artmasına ve projelerin gecikmesine neden olabilir.
Öte yandan, Çin'in ABD'ye ihracatını sınırlaması, diğer ülkelerden gelen talebin karşılanmasını da zorlaştırabilir. Çinli üreticilerin önceliği, iç pazarda ve yaptırım uygulamayan ülkelerde satış yapmak olacaktır. Bu durum, Avrupa ve Asya pazarlarında tedarik sıkıntılarına yol açabilir.
Değerlendirme
Çin'in bu misilleme kararı, iki ülke arasındaki teknoloji savaşının yeni bir aşamasını temsil ediyor. ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle aldığı önlemler, Çin'i ekonomik açıdan zor durumda bırakabilir; ancak Pekin'in karşılık verme konusundaki kararlılığı, Washington'ın politika değişikliğine gitmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde, bu yaptırımların küresel tedarik zincirlerini ne ölçüde etkileyeceği ve iki ülke arasındaki diyalog sürecinin nasıl ilerleyeceği merak konusu.
