Cumhuriyet gazetesinin ortaya çıkardığı, yurt dışına hiç çıkış yapmadıkları halde sahte lise denklik belgeleriyle Türkiye'de Tıp, Hukuk ve Eczacılık gibi kritik fakültelere yerleşen öğrenciler, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. CHP Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala, konuyla ilgili Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar'ın yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığı'na ayrıntılı bir soru önergesi sundu.
Sahte denklik belgeleri nasıl tespit edildi?
Cumhuriyet gazetesinin haberine göre, yurt dışında bulunmayan ve Türkiye'de lise eğitimini tamamlamamış bazı öğrenciler, sahte lise denklik belgeleri düzenleyerek ÖSYM'nin yükseköğretim kurumları sınavına başvurdu. Bu belgelerle Tıp, Hukuk, Eczacılık gibi yüksek puanlı bölümlere yerleşen öğrenciler tespit edildi. Haberde, sahte belgelerin özellikle Balkan ülkeleri ve bazı Afrika ülkelerinden temin edildiği, denklik işlemlerinde usulsüzlükler yapıldığı iddia edildi.
CHP'li Pala, önergesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) şu soruları yöneltti: "2018-2024 yılları arasında yurt dışı lise denklik belgesiyle başvuru yapan kaç öğrenci tespit edilmiştir? Bu belgelerden sahte olduğu anlaşılan kaç vaka bulunmaktadır? Sahte belge kullanan öğrenciler hakkında hangi hukuki işlemler yapılmıştır?" Ayrıca, bu tür sahteciliklerin önüne geçmek için MEB'in ne tür önlemler aldığı da sorgulandı.
YÖK'e sorular: Fakülte kayıtları ve denetim
Pala, YÖK Başkanı'na da sahte denklik belgeleriyle üniversitelere yerleşen öğrencilerin hangi üniversitelerde ve bölümlerde öğrenim gördüğünü sordu. Önergede, "Bu öğrenciler tespit edildikten sonra kayıtları silinmiş midir? Sahte belge kullanımına aracılık eden kurum veya kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmuş mudur?" ifadeleri yer aldı.
Özellikle Tıp ve Hukuk gibi kamu yararını doğrudan ilgilendiren alanlarda mezuniyet sonrası yapılacak bir denetimin mümkün olup olmadığına dikkat çeken Pala, YÖK'ün bu konuda bir çalışma başlatıp başlatmadığını da sorguladı. Önergede, "Sahte belgelerle eğitim alan kişilerin mezun olmaları durumunda, diplomaları iptal edilecek midir? Bu kişilerin meslek icra etmeleri engellenecek midir?" soruları da yer aldı.
Bağlam ve değerlendirme
Sahte denklik belgeleri skandalı, Türkiye'deki yükseköğretim sisteminde denklik ve belge doğrulama mekanizmalarının yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Özellikle pandemi döneminde artan uzaktan eğitim ve yurt dışından lise denkliği başvuruları, denetim zafiyetlerini beraberinde getirmişti. CHP'li vekilin girişimi, konunun TBMM çatısı altında tartışılmasını ve kalıcı çözümler üretilmesini sağlayabilir. Ancak geçmişte benzer skandalların unutulduğu ve yaptırımların caydırıcı olmadığı göz önüne alındığında, bu soru önergesinin somut bir denetim sürecine dönüşüp dönüşmeyeceği merak konusu.
