Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan enerji anlaşması, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilirken CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, anlaşma kapsamında Suudi bir şirkete Sivas ve Karaman'da kurulacak güneş enerjisi santralleri için tanınan 30 yıllık vergi muafiyeti ve ücretsiz arazi tahsisini sert bir dille eleştirdi. Çakırözer, bu düzenlemeyi "büyük bir vergi kıyağı" ve "yeni kapitülasyon" olarak tanımladı.
Anlaşmanın detayları
TBMM'de onaylanan anlaşma uyarınca, Suudi şirket ACWA Power, Sivas ve Karaman'da toplam 1.000 megavat kapasiteli güneş enerjisi santrali kuracak. Şirkete, 49 yıllığına ücretsiz arazi tahsisi yapılırken, 30 yıl boyunca kurumlar vergisi, KDV ve özel tüketim vergisinden muaf tutulacak. Ayrıca, şirketin çalışanları için gelir vergisi istisnası da getiriliyor. Anlaşma kapsamında yatırım bedelinin yüzde 80'ine kadar dış finansman sağlanabilecek.
Çakırözer, Meclis'te yaptığı konuşmada, "Bu anlaşma Türkiye'nin enerji bağımsızlığına katkı sağlamak yerine, yabancı bir şirkete otuz yıl boyunca vergi ödemeden faaliyet gösterme imkanı veriyor. Yerli üreticiler bu koşullarda rekabet edemez hale gelecek" dedi. Milletvekili, özellikle devlet arazilerinin ücretsiz tahsis edilmesini "kamu kaynaklarının yabancılara peşkeş çekilmesi" olarak nitelendirdi.
Hükümetten savunma
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkilileri ise anlaşmanın Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedefleri ve enerji ithalatını azaltma amacı taşıdığını savundu. Yetkililer, uzun vadeli muafiyetlerin büyük ölçekli yatırımları çekmek için gerekli olduğunu, benzer teşviklerin yerli firmalara da sağlandığını belirtti. Ancak Çakırözer, yerli üreticilere bu kapsamda benzer bir muafiyetin tanınmadığını iddia etti.
Anlaşmanın önceki hafta Meclis Dışişleri ve Enerji Komisyonları'nda görüşüldüğü, muhalefet milletvekillerinin itirazlarına rağmen kabul edildiği öğrenildi. CHP, anlaşmanın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmayı değerlendiriyor. Çakırözer, "Bu anlaşmayla Türkiye, Osmanlı dönemindeki kapitülasyonları aratmayacak bir düzenlemeye imza atıyor. Suudi şirkete tanınan ayrıcalıklar karşısında yerli sanayi çökecek" diye konuştu.
Söz konusu güneş enerjisi santrallerinin 2025 yılında devreye alınması planlanıyor. Anlaşma, Türkiye'nin yenilenebilir enerjide atılım yapma çabasının bir parçası olarak sunulsa da, vergi muafiyetlerinin bütçeye maliyeti ve yerli firmalar üzerindeki etkisi tartışma konusu olmaya devam ediyor. Ekonomistlere göre, 30 yıl boyunca sağlanacak vergi kaybının milyarlarca lirayı bulması bekleniyor.
Muhalefet, hükümetin enerji politikalarını eleştirirken, iktidar kanadı ise bu tür yatırım anlaşmalarının istihdam ve teknoloji transferi sağlayacağını savunuyor. Ancak Çakırözer'in dile getirdiği "kapitülasyon" benzetmesi, geniş yankı uyandırdı ve sosyal medyada da tartışılıyor. Bağımsız gözlemciler, bu anlaşmanın özellikle yerli güneş paneli üreticileri için bir tehdit oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
