Bursa'da yüzde 99 engelli kızının ücretsiz ulaşım hakkını kullanması için belediyeden kart ücreti ve yıllık vize ücreti talep edilmesine tepki gösteren bir anne, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na (TİHEK) başvurdu. Bunun üzerine TİHEK, CHP'li Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne engellilik temelinde ayrımcılık yaptığı gerekçesiyle 256 bin 320 lira idari para cezası kesti. Karar, belediyenin engelli bireylerin toplu taşımadan ücretsiz yararlanma hakkını ihlal ettiğini ortaya koydu.
Başvuru süreci ve kararın detayları
Başvuruyu yapan anne, engelli kızının Bursa'da toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanabilmesi için Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı BURULAŞ şirketine başvurdu. Ancak belediye, ücretsiz ulaşım kartı için 30 lira kart ücreti ve her yıl 25 lira vize ücreti talep etti. Anne, bu uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık olduğunu savunarak TİHEK'e şikayette bulundu. TİHEK, yaptığı incelemede, 5378 sayılı Engelliler Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre engelli bireylerin toplu taşımadan ücretsiz yararlanma hakkı bulunduğunu, belediyenin ek ücret talep etmesinin bu hakkı kısıtladığını belirledi. Kurul, bu uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmetti.
Belediyenin savunması ve hukuki süreç
Belediye yetkilileri, savunmalarında kart ücreti ve vize ücretinin maliyetleri karşılamak için alındığını, bunun ayrımcılık olmadığını ileri sürdü. Ancak TİHEK, engelli bireylerin ücretsiz ulaşım hakkının kanunla güvence altına alındığını ve bu hakkın kullanılması için herhangi bir ek ücret alınamayacağını vurguladı. Kurul, belediyenin uygulamasının engelli bireyleri ekonomik olarak zor durumda bıraktığını ve toplu taşımaya erişimlerini engellediğini belirtti. Ayrıca, benzer uygulamaların başka belediyelerde de görüldüğü ancak Bursa'nın bu konuda özellikle dikkat çektiği ifade edildi. TİHEK'in kararı, belediyeye 256 bin 320 lira idari para cezası verilmesinin yanı sıra, ayrımcı uygulamaya derhal son verilmesi ve engelli vatandaşlardan alınan ücretlerin iade edilmesi yönünde tavsiye kararı da içeriyor.
Bu olay, Türkiye'de engelli hakları konusunda belediyelerin duyarlılığını sorgulamaya açtı. Engelli bireylerin anayasal haklarını kullanırken karşılaştıkları bürokratik engeller, ayrımcılıkla mücadelede yasal düzenlemelerin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. TİHEK'in verdiği ceza, sadece Bursa için değil, tüm belediyeler için caydırıcı bir örnek teşkil ediyor. Uzmanlar, engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımı için belediyelerin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerektiğini vurguluyor. Bu karar, engelli hakları savunucuları tarafından memnuniyetle karşılanırken, benzer uygulamaların diğer şehirlerde de devam ettiği belirtiliyor. Engelli bireyler ve aileleri, haklarını aramaktan vazgeçmemeli, ayrımcılıkla karşılaştıklarında TİHEK gibi kurumlara başvurmalıdır.
