ABD Kongresi Bütçe Ofisi (CBO), İran'a yönelik askeri operasyonun Pentagon'a maliyetinin 1 Ağustos itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolara ulaştığını duyurdu. Raporda, çatışmaların sürmesi halinde her ek ayın ABD bütçesine 2 ila 3 milyar dolar daha yük getirebileceği ve hava savunma stoklarındaki azalmanın ciddi bir tedarik sorununa dönüşebileceği vurgulandı.
Hava savunma stoklarında erime alarmı
CBO'nun açıklamasına göre söz konusu 38 milyar dolarlık tablo yalnızca doğrudan operasyon giderlerini kapsıyor. Uzun menzilli füze savunma sistemleri, mühimmat ikmali ve bölgedeki askeri varlığın idamesi gibi kalemlerin maliyeti hızla artıyor. Raporda özellikle hava savunma stoklarındaki azalmanın, ABD'nin hem bölgedeki hem de küresel ölçekteki caydırıcılık kapasitesini zayıflatabileceği ifade edildi.
Maliyet kalemleri ve bütçe baskısı
Bütçe uzmanlarına göre operasyonun toplam faturası yalnızca cephede harcanan parayla sınırlı değil. Onarım, bakım, personel takviyesi ve yeni mühimmat siparişleri önümüzdeki dönemde savunma bütçesine ek yük getirecek. CBO, mevcut hızda devam edilmesi halinde yıllık maliyetin 70 milyar doları aşabileceğini öngörüyor.
- Doğrudan operasyon giderleri: yaklaşık 38 milyar dolar (1 Ağustos itibarıyla)
- Ek ay başına tahmini maliyet: 2-3 milyar dolar
- Hava savunma stoklarında kayda değer azalma
- Uzun vadeli tedarik ve bakım yükü
Bölgesel ve küresel yansımalar
ABD'nin İran'a yönelik operasyonu, yalnızca askeri değil diplomatik ve ekonomik dengeleri de etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, Körfez ülkelerindeki güvenlik endişeleri ve NATO müttefiklerinin tutumu operasyonun gidişatını belirleyen unsurlar arasında. CBO raporu, Washington'da savunma harcamalarının sürdürülebilirliği tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Kongre'deki bazı isimler, operasyonun kapsamının ve süresinin netleştirilmesi gerektiğini savunuyor. Bütçe açığı ve borçlanma tartışmalarının gölgesinde, İran operasyonunun maliyeti seçim döneminde önemli bir siyasi başlık haline gelebilir. Uzmanlar, hava savunma stoklarındaki azalmanın telafisinin yıllar alabileceğini belirtiyor.
Askeri uzmanlar ne diyor?
Savunma analistleri, modern savaşlarda mühimmat tüketiminin tahmin edilenden çok daha hızlı gerçekleştiğini vurguluyor. Ukrayna'daki savaşın da gösterdiği gibi, yüksek yoğunluklu çatışmalar stokları hızla eritiyor. ABD'nin İran operasyonu bu tabloyu daha da karmaşık hale getiriyor; zira İran'ın bölgesel vekil ağları ve füze kapasitesi, hava savunma sistemlerine olan ihtiyacı sürekli canlı tutuyor.
CBO'nun rakamları, kamuoyunda tartışma yaratacak nitelikte. Operasyonun insani boyutu ve bölgesel istikrar üzerindeki etkileri bir yana, maliyetin ABD ekonomisine yansıması da yakından izleniyor. Savunma sanayii hisselerinde hareketlilik beklenirken, Kongre'nin ek bütçe talebini nasıl karşılayacağı belirsizliğini koruyor.
Sonuç olarak, CBO raporu ABD'nin İran operasyonunun finansal boyutunu gözler önüne seriyor. 38 milyar dolarlık mevcut maliyet ve aylık 2-3 milyar dolarlık ek yük, operasyonun kısa sürede sonlanmaması halinde ABD bütçesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak. Hava savunma stoklarındaki erime ise askeri planlamacılar için en kritik başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.
