Son üç ayda kuru çaya yapılan art arda zamlar ve yükselen işletme giderleri, başta İstanbul olmak üzere Türkiye genelinde çay ocakları ve kahvehanelerde fiyatların rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu. Özellikle halk arasında 'Ajda' olarak bilinen küçük bardak çayın fiyatı, bazı işletmelerde neredeyse ikiye katlandı. Vatandaşlar, çayın lüks hale geldiğini belirtirken, esnaf ise maliyetlerin altında ezildiklerini ifade ediyor.
Kuru Çaya Üst Üste Zam
Çaykur ve özel sektör çay üreticilerinin son üç ayda yaptığı zamlar, kuru çayın kilogram fiyatını ortalama yüzde 30 artırdı. Üreticiler, artan maliyetleri ve döviz kurlarındaki dalgalanmayı gerekçe gösterirken, Tüketici Konfederasyonu Genel Başkanı Aydın Ağaç, "Çay, Türk insanının vazgeçilmezi. Ancak bu zamlar, çay tüketimini doğrudan etkileyecek boyutlara ulaştı." dedi. Ağaç, hükümetin çay üreticilerini ve tüketicileri koruyacak politikalar geliştirmesi gerektiğini vurguladı.
Çay Ocağı Fiyatları: 'Ajda'da Katmerli Zam
İstanbul'un birçok semtinde çay ocakları, artan kuru çay fiyatlarının yanı sıra kira, elektrik, doğalgaz ve personel giderlerindeki artışları fiyatlarına yansıtmak zorunda kaldı. Eminönü'nde çay ocağı işleten Ali Yılmaz, "Bir yıl önce 5 liraya sattığımız Ajda çayı 10 lira oldu. Normal çay da 15 liraya çıktı. Müşteriler şikayetçi ama bizim de başka çaremiz yok. Çayın kilosu 200 lirayı aştı, elektrik yüzde 50 zamlandı. Bu fiyatlarla ayakta kalmaya çalışıyoruz." şeklinde konuştu.
Ankara'da ise Kızılay'daki çay ocaklarında Ajda çay 8 lira, normal çay ise 12 lira. Esnaf, yeni zamlarla bu fiyatların daha da artacağını belirtiyor. İzmir'de ise çay fiyatları 7-10 lira arasında değişirken, kıyı kesimlerinde turistik bölgelerde fiyatlar 15 liraya kadar çıkıyor.
Bağlam ve Değerlendirme
Çaya yapılan zamlar, sadece esnafı değil, aynı zamanda dar gelirli vatandaşları da olumsuz etkiliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, çay tüketimi son yıllarda artış gösterirken, zamların tüketimi düşürmesi bekleniyor. Uzmanlar, çayın temel bir gıda maddesi olduğunu ve fiyat artışlarının enflasyonu tetikleyebileceğini belirtiyor. Öte yandan, çay üreticileri de artan maliyetler karşısında zor günler geçiriyor. Bu durum, çayın hem üreticisi hem tüketicisi için ciddi bir sorun haline gelmiş durumda. Yetkililerin, bu sarmalı çözmek için acil önlemler alması gerektiği ifade ediliyor.
