Antalya'nın Belek Sahili'nde nesli tükenme tehdidi altındaki caretta caretta deniz kaplumbağasının kumsala çıkarak yumurta bıraktığı ve ardından denize döndüğü anlar görüntülendi. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) yetkilileri, bu yıl Antalya kıyılarında toplam bin 220 yuvalama tespit ettiklerini açıkladı. Uzmanlar, her 1000 yavrudan yalnızca 2-3'ünün erginliğe ulaşabildiğine dikkat çekiyor.
Bin 220 yuva, milyonlarca yumurta
EKAD Proje Yöneticisi Cansu Ulusoy, yaptığı açıklamada Belek bölgesinde 620, Kızılot bölgesinde ise 600 olmak üzere toplam bin 220 yuvalama tespit ettiklerini belirtti. Ulusoy, "Her yuva ortalama 80-120 yumurta içeriyor. Yani bu sezon yaklaşık 120 bin yumurta bırakıldı. Ancak doğal predasyon, insan müdahalesi, ışık kirliliği ve diğer çevresel faktörler nedeniyle yavruların hayatta kalma oranı oldukça düşük" dedi.
Caretta carettalar neden tehlikede?
Caretta caretta türü, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından "nesli tehlike altında" olarak sınıflandırılıyor. Başlıca tehditler arasında kıyı gelişimi, plastik kirliliği, deniz araçları çarpmaları ve yumurtlama alanlarının tahribi yer alıyor. Belek, Akdeniz'deki en önemli yuvalama plajlarından biri olarak kabul ediliyor. Her yıl Mayıs-Eylül ayları arasında dişi kaplumbağalar, gece saatlerinde kumsala çıkarak yumurtalarını bırakıyorlar.
Yumurtlama anı kamerada
Görüntülerde, bir dişi caretta carettanın kumsalda ilerleyerek uygun bir nokta bulduktan sonra arka yüzgeçleriyle bir çukur kazdığı ve yumurtalarını bıraktığı görülüyor. Yaklaşık 30 dakika süren yumurtlama sürecinin ardından kaplumbağa, yuvayı kumla örtüp denize geri dönüyor. Bu anlar, hem bölge sakinleri hem de turistler arasında büyük ilgi uyandırdı.
Koruma çalışmaları sürüyor
EKAD ve diğer sivil toplum kuruluşları, yuvalama alanlarını korumak için çeşitli önlemler alıyor. Sahil şeridinde belirli bölgeler tel örgülerle korunuyor, ışık kirliliğini azaltmak için turistik tesislerle iş birliği yapılıyor. Ayrıca gönüllüler tarafından yuvadan çıkan yavruların denize ulaşmasına yardımcı olunuyor. Ulusoy, "Vatandaşların ve turistlerin yuvalama döneminde kumsalda ateş yakmamaları, çöp bırakmamaları ve yavrulara dokunmamaları hayati önem taşıyor" diye konuştu.
Yavruların zorlu yolculuğu
Yumurtadan çıkan yavru kaplumbağalar, doğduktan hemen sonra denize ulaşmak için zorlu bir mücadele veriyor. Bu sırada yengeçler, kuşlar ve diğer avcı hayvanlar tarafından tehdit ediliyorlar. Denize ulaşabilen yavrular ise okyanusal akıntılarla sürüklenirken balıklar ve büyük deniz canlıları için de av haline geliyor. Yaklaşık 20-30 yıl sonra ergin hale gelen kaplumbağalar, üremek için yeniden doğdukları sahile dönüyor.
Gelecek nesiller için umut
Caretta carettaların korunması, yalnızca bir türün devamı için değil, deniz ekosisteminin sağlığı açısından da kritik. Deniz kaplumbağaları, deniz çayırlarının beslenmesine katkıda bulunuyor ve bazı balık türlerinin popülasyonunu dengeliyor. Belek'te yürütülen koruma çalışmaları, Türkiye'nin biyolojik çeşitliliğinin korunmasında önemli bir rol oynuyor. Her ne kadar doğal sebeplerle hayatta kalma oranı düşük olsa da, insan kaynaklı tehditlerin azaltılması bu oranı artırabilir. Bu yıl tespit edilen yuva sayısının yüksek olması, bölgedeki koruma önlemlerinin olumlu etkisine işaret ediyor.
- Caretta caretta, Akdeniz'in en yaygın deniz kaplumbağası türüdür.
- Bir dişi, bir sezonda ortalama 3-5 kez yumurta bırakabilir.
- Yavruların cinsiyeti, yuvanın sıcaklığına bağlı olarak belirlenir.
- Işık kirliliği, yavruların deniz yerine karaya yönelmesine neden olur.
