ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’daki NATO Liderler Zirvesi’nde Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklaması, Ankara-Washington hattında yeni bir sayfa beklentisini güçlendirdi. Ancak yaptırımların kaldırılması yalnızca siyasi iradeye değil, ABD yasalarına, Kongre dengelerine ve belirli koşullara bağlı.
CAATSA nedir?
CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), 2017 yılında ABD Kongresi tarafından kabul edilen ve Rusya, İran ve Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımları içeren kapsamlı bir yasadır. Yasanın 231. maddesi, herhangi bir ülkenin Rusya'dan önemli miktarda savunma ekipmanı almasını yaptırıma tabi tutar. Türkiye, S-400 hava savunma sistemini alması nedeniyle Aralık 2020'de bu yasa kapsamında yaptırıma uğramıştı.
Yaptırımların kapsamı
Türkiye'ye uygulanan yaptırımlar şunları içermektedir: Türkiye'nin Amerikan silah ihracatı lisanslarının askıya alınması, Amerikan kredilerinin durdurulması ve CAATSA kapsamındaki diğer kısıtlamalar. Ancak yaptırımlar, Türk ekonomisini geniş çaplı etkileyecek önlemler içermemektedir.
Kaldırılma süreci
Yaptırımların kaldırılması için ABD Başkanı'nın Kongre'ye bir rapor sunması ve Türkiye'nin S-400 sistemlerini kullanmadığını veya sistemlerin ABD için tehdit oluşturmadığını kanıtlaması gerekiyor. Kongre'nin 30 gün içinde itiraz etmemesi halinde yaptırımlar kalkabiliyor. Ancak Demokrat Parti'nin kontrolündeki Senato'nun süreci engellemesi olasılığı bulunuyor.
Geçmiş örnekler
Benzer bir süreç, Hindistan'ın S-400 alımı sonrası yaşanmış, ABD yönetimi Hindistan'a yaptırım uygulamaktan kaçınmıştı. Türkiye için de benzer bir istisna yapılabileceği konuşuluyor.
Değerlendirme
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye-ABD ilişkilerinde olumlu bir adım olsa da, Kongre'nin tutumu ve Türkiye'nin S-400 konusundaki tavrı belirleyici olacak. Diplomatik çabaların yanı sıra, somut adımlar atılmadığı sürece yaptırımların tamamen kalkması zaman alabilir.
