Türkiye ile ABD arasında uzun süredir gerginliğe neden olan CAATSA yaptırımları ve F-35 savaş uçağı programına dönüş konuları, iki ülke arasındaki diplomatik trafiğin odağında yer alıyor. Washington-Ankara hattında bugün iki ayrı kilit dosya bulunuyor: Bir yandan Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle maruz kaldığı CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, diğer yandan Türkiye'nin F-35 programına yeniden entegrasyonu için somut adımlar atılması bekleniyor. Her iki konu da Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir sayfa açılması potansiyelini barındırıyor.
CAATSA yaptırımları: Kaldırılması için ne gerekiyor?
ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında Türkiye'ye uygulanan yaptırımlar, Aralık 2020'de yürürlüğe girmişti. Yaptırımlar, Türkiye'nin savunma sanayii alanında bazı kısıtlamalarla karşılaşmasına neden oldu. Washington, yaptırımların kaldırılması için Türkiye'nin S-400 sistemlerini kullanımdan çıkarması veya ABD'ye iade etmesi gibi somut adımlar atmasını talep ediyor. Ankara ise S-400'lerin milli güvenlik açısından kritik olduğunu ve bu konuda geri adım atmayacağını vurguluyor. Ancak son dönemde iki ülke arasında yürütülen teknik düzeydeki görüşmelerde, S-400'lerin statüsüne ilişkin alternatif çözümler üzerinde durulduğu belirtiliyor. Uzmanlar, CAATSA yaptırımlarının tamamen kalkmasının Türk savunma sanayii için önemli bir rahatlama sağlayacağını, ancak bunun ancak uzlaşıya dayalı bir çerçevede mümkün olabileceğini ifade ediyor.
F-35 programına dönüş: Olası yol haritası
F-35 savaş uçağı programı, Türkiye'nin 2019'da S-400 alımı nedeniyle programdan çıkarılmasıyla askıya alınmıştı. Türkiye, programın başlangıcından itibaren en önemli ortaklardan biriydi ve birçok parçanın üretiminde rol oynuyordu. ABD yönetimi, Türkiye'nin programa dönüşü için S-400 sorununun çözülmesini şart koşuyor. Ancak Ankara, F-35'lerin alımı konusunda ısrarlı ve bu uçakların hava kuvvetlerinin modernizasyonu için vazgeçilmez olduğunu savunuyor. Son haftalarda basına yansıyan haberlere göre, iki ülke arasında F-35'lere dönüş için bir yol haritası üzerinde çalışılıyor. Bu haritada, Türkiye'nin mevcut S-400'leri belirli koşullar altında kullanmaması veya depolaması gibi seçenekler yer alıyor. Ayrıca, Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılması durumunda, daha önce ödediği 1,4 milyar doların akıbeti de görüşmelerde önemli bir başlık oluşturuyor.
İlişkilerde yeni bir dönem mi?
CAATSA ve F-35 dosyaları, sadece askeri ve ticari boyutlarıyla değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki stratejik güvenin yeniden inşası açısından da kritik öneme sahip. NATO müttefiki olan Türkiye ve ABD, birçok bölgesel konuda işbirliği yaparken, bu iki dosyadaki ilerleme, ilişkilerin genel iklimini olumlu yönde etkileyebilir. Bağımsız değerlendirmelere göre, her iki taraf da mevcut durumdan memnun değil ve çözüm arayışına sıcak bakıyor. Ancak somut adımlar için zamanlama ve siyasi irade kritik rol oynuyor. Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir sayfa açılması, ancak her iki tarafın da kırmızı çizgilerini koruyarak uzlaşıya varmasıyla mümkün görünüyor.
