Çinli elektrikli araç üreticisi BYD'nin Türkiye'ye yönelik 1 milyar dolarlık yatırım planıyla ilgili süreç devam ederken, yatırımın iptal edilmesi halinde uygulanacak yaptırımlar ve devlet desteklerinin geri alınmasına ilişkin detaylar netleşti. Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan mevzuat çerçevesinde, yatırımcı firmanın taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda sağlanan teşviklerin faiziyle birlikte tahsil edilmesi öngörülüyor.
Yatırımın iptalinde devlet destekleri nasıl geri alınacak?
BYD'nin Türkiye'de kuracağı fabrika için Sağlanan vergi indirimi, arsa tahsisi, enerji desteği ve istihdam teşviki gibi kamu yardımları, yatırımın tamamlanmaması halinde geri alınacak. Süreç, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılacak denetimlerle başlayacak. Firma, taahhüt ettiği üretim ve istihdam rakamlarına ulaşamazsa, öncelikle yazılı ihtar gönderilecek. İhtara rağmen düzelme olmazsa, teşvik belgesi iptal edilecek ve kullanılan destekler, gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecek.
Yaptırımlar neleri kapsıyor?
- Kesinleşmiş vergi muafiyetleri ve indirimleri, tahakkuk tarihinden itibaren işleyen yasal faizle geri alınacak.
- Arsa tahsisi yapılmışsa, arazi bedeli rayiç değer üzerinden tahsil edilecek.
- İstihdam teşvikleri kapsamında ödenen prim ve vergi destekleri, ödeme tarihlerinden itibaren faiz uygulanarak geri istenecek.
- Firmaya verilen enerji indirimi ve altyapı destekleri de aynı şekilde geri alınacak.
Uzmanlara göre, bu tür bir geri ödeme yükümlülüğü, BYD gibi büyük ölçekli bir şirket için caydırıcı olabilir. Ancak firmanın henüz yatırımdan vazgeçme niyeti bulunmuyor.
BYD yatırımının arka planı ve önemi
BYD, 2023 yılında Türkiye'de elektrikli araç üretimi için 1 milyar dolar yatırım yapacağını duyurmuştu. Manisa'da kurulması planlanan fabrikanın yıllık 150 bin araç kapasitesi olması ve 5 bin kişiye istihdam sağlaması bekleniyor. Yatırım, Türkiye'nin elektrikli araç üretim üssü olma hedefi ve Çin'in küresel tedarik zincirindeki rolü açısından stratejik öneme sahip. Devlet desteklerinin mevzuata bağlanması, yabancı yatırımcılara verilen güvencenin sınırlarını da göstermesi bakımından dikkat çekiyor.
Öte yandan, BYD'nin Türkiye'deki yatırım süreci Avrupa'daki genişleme planlarıyla da paralel ilerliyor. Şirket, Macaristan'da da bir fabrika kuruyor. Türkiye'deki olası bir iptal, BYD'nin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü de etkileyebilir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkilileri, yatırımın takvimine uygun şekilde ilerlediğini ve herhangi bir aksama olmadığını belirtiyor.
