Türkiye'de büyükbaş hayvan sayısı son yıllarda sürekli artış göstererek dikkat çekici bir seviyeye ulaştı. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, ülke genelinde büyükbaş hayvan varlığı 2021'de 18,5 milyon iken 2023 yılı sonunda 20 milyonu aştı. Bu artış, özellikle et ve süt üretimindeki potansiyel artışla birlikte siyasi partiler arasında yeni bir tartışma konusu haline geldi. Muhalefet, artışın yönetilemediğini ve planlama eksikliğine dikkat çekerken, iktidar ise bu durumu tarımsal desteklerin başarısı olarak değerlendiriyor. Uzmanlar, hayvan sayısındaki artışın sürdürülebilirliği ve sektörün geleceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Artışın nedenleri ve uygulanan politikalar
Büyükbaş hayvan sayısındaki artışın temel nedenleri arasında devlet tarafından sağlanan destekleme primleri, düşük faizli krediler ve damızlık hayvan ithalatındaki kolaylıklar gösteriliyor. Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişci, son açıklamasında kırmızı et üretiminde kendi kendine yeterlilik hedefi doğrultusunda hayvan sayısının artırılmasının önemine vurgu yaptı. Bakanlık verilerine göre, 2022 yılında büyükbaş hayvan yetiştiricilerine 3,2 milyar TL prim desteği ödendi. Ancak muhalefet, bu desteklerin yeterli olmadığını ve artan hayvan sayısına paralel olarak mera alanlarının ve yem üretiminin artırılmadığını belirtiyor. CHP'li bir milletvekili konuyla ilgili olarak, "Hayvan sayısı artıyor ancak otlatma alanları daralıyor. Bu durum daha büyük sorunlara yol açabilir" ifadelerini kullandı.
Sektör temsilcilerinden uyarılar
Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği Başkanı, hayvan sayısındaki artışın sevindirici olduğunu ancak sürdürülebilirlik için altyapı yatırımlarının şart olduğunu belirtti. Özellikle yem fiyatlarındaki yükseliş ve kuraklık tehdidi, sektörün en büyük zorlukları arasında yer alıyor. Birlik Başkanı, "Hayvan sayısı artsa da girdi maliyetleri düşürülmezse üretici ayakta kalamaz" dedi. Öte yandan, süt üreticileri de artan arzın süt fiyatlarına olumsuz yansıdığını, üreticinin mağdur olduğunu dile getiriyor.
Siyasi yansımalar ve çözüm önerileri
Büyükbaş hayvan sayısındaki artış, siyasi partilerin tarım politikalarını eleştirdiği bir alan haline geldi. İYİ Parti Tarım Politikaları Başkanı, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, hükümetin planlama yapmadığını, sadece sayısal artışa odaklandığını savundu. "Artış iyi ama bu artışın getirdiği yükümlülükler unutuluyor. Sağlıklı bir hayvancılık için verimlilik, genetik iyileştirme ve pazar entegrasyonu gibi konular da ele alınmalı" ifadelerine yer verdi. AK Parti cephesi ise mevcut destekleme modelinin devam edeceğini ve yeni yatırımlarla sorunların aşılacağını belirtiyor.
Gelecek dönem için beklentiler
Uzmanlar, önümüzdeki dönemde büyükbaş hayvan sayısının artmaya devam edeceğini ancak artış hızının yavaşlayabileceğini öngörüyor. Asıl kritik noktanın, bu artışın sürdürülebilir bir şekilde üretime yansıtılması olduğu ifade ediliyor. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Prof. Dr. Ali Koç, "Hayvan sayısı kadar önemli olan verimliliktir. Birim hayvan başına et ve süt verimi artırılmalı, aksi halde artan sayı üreticiye ek yük getirecektir" değerlendirmesinde bulundu. Koç ayrıca, mera alanlarının korunması ve yem bitkileri üretiminin teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.
