Türkiye'de atık plastik, cam ve alüminyum ambalajların toplanmasını hedefleyen Depozito Otomatiği ve Atık Yönetimi (DOA) Sistemi, vatandaşların yoğun ilgisiyle karşılaştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen proje kapsamında, geri dönüşüm noktalarına yerleştirilen otomatik toplama makineleri aracılığıyla yılda 25 milyar ambalaj toplanması planlanıyor. Sistem, hem bütçeye katkı sağlamayı hem de çevre kirliliğini azaltmayı amaçlıyor.
DOA Sistemi nasıl çalışıyor?
DOA Sistemi, vatandaşların kullanılmış ambalajları belirlenen toplama noktalarına bırakmasıyla işliyor. Plastik, cam ve alüminyum ambalajlar, otomatik makinelerde tartılıyor ve türüne göre ayrıştırılıyor. Ardından, vatandaşlara depozito bedeli olarak anında ödeme yapılıyor. Sistem, atıkların doğrudan geri dönüşüm tesislerine yönlendirilmesini de sağlıyor.
Şu ana kadar İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve Kocaeli'de 200'den fazla noktada kurulan makineler, günde ortalama 10 bin ambalaj kabul ediyor. Vatandaşların tepkisi oldukça olumlu. Makinelerin önünde zaman zaman kuyruklar oluşurken, proje yetkilileri yıl sonuna kadar 500 yeni noktanın daha hizmete açılacağını duyurdu.
Çevresel ve ekonomik katkılar
Proje, sadece çevre kirliliğini azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomiye de önemli katkı sağlıyor. Toplanan plastiklerin geri dönüşümü ile ham madde ithalatının azalması bekleniyor. Alüminyum ambalajlarda ise enerji tasarrufu yüzde 95’e kadar çıkıyor. Cam atıkların geri dönüşümü ise doğal kaynak tüketimini düşürüyor.
Öte yandan, sistem belediyelerin atık yönetimi maliyetlerini de hafifletiyor. Çöpe giden ambalajların azalması, toplama ve depolama giderlerini düşürüyor. Bakanlık verilerine göre, tam kapasite çalışıldığında sistemin yıllık 2 milyar lira tasarruf sağlaması öngörülüyor.
Proje kapsamında okullar, belediyeler ve özel sektör iş birliğiyle eğitim çalışmaları da yürütülüyor. Özellikle çocuklara geri dönüşüm bilinci kazandırmak için atölyeler düzenleniyor. Ayrıca, mobil uygulama üzerinden en yakın toplama noktası bulunabiliyor ve kazanç takip edilebiliyor.
DOA Sistemi'nin yaygınlaşmasıyla, Türkiye'nin sıfır atık hedeflerine bir adım daha yaklaşması bekleniyor. Benzer çalışmalar birçok Avrupa ülkesinde başarıyla uygulanıyor. Uzmanlar, sistemin etkinliğini artırmak için vatandaşların katılımının sürekli kılınması gerektiğini vurguluyor.
