Brezilya'da tarımsal üreticilerin artan borç yükü, kırsal ekonomi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Ülkede sorunlu tarım kredilerinin toplam hacmi son iki yılda dört kattan fazla artarken, icra yoluyla satışa çıkarılan çiftlik sayısı rekor seviyeye ulaştı. Verilere göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde tarımsal icra dosyaları bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 150 artış gösterdi.
Sorunlu kredilerde patlama
Brezilya Merkez Bankası verilerine göre, tarım sektöründe vadesi geçmiş kredi bakiyesi 2022 sonunda 8 milyar real iken, 2024 ortasında 35 milyar reali aştı. Bu artışta, küresel emtia fiyatlarındaki düşüş ve yüksek faiz oranlarının etkili olduğu belirtiliyor. Brezilya'da referans faiz oranının hala yıllık yüzde 13,75 seviyesinde bulunması, kredi maliyetlerini artırarak üreticileri zor durumda bırakıyor.
İcra satışlarında rekor
Tarımsal icra satışlarına ilişkin verileri derleyen Serasa Experian'a göre, 2023 yılında yaklaşık 12 bin çiftlik icra yoluyla satılırken, bu sayı 2024'ün ilk altı ayında 8 bini geçti. Uzmanlar, yıl sonuna kadar toplam sayının 20 bine yaklaşabileceğini öngörüyor. En çok etkilenen bölgeler arasında Mato Grosso, Goiás ve Paraná eyaletleri öne çıkıyor. Bu eyaletler Brezilya'nın soya fasulyesi ve mısır üretiminin büyük bölümünü karşılıyor.
Küresel etkiler
Brezilya dünyanın en büyük soya fasulyesi, kahve ve şeker üreticisi konumunda. Yaşanan krizin küresel gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor. Brezilya Tarım Bakanlığı'nın 2024/2025 hasat dönemi için üretim tahminleri, kredi sıkışıklığı nedeniyle yüzde 5-10 oranında düşüş gösterebilir. Bu durum, özellikle soya fasulyesi ve mısırda arz sıkıntısı yaratarak fiyatların yeniden yükselmesine neden olabilir.
Hükümetin önlemleri yetersiz kalıyor
Brezilya hükümeti, 2023 yılında tarımsal kredilere yönelik 100 milyar real bütçe ayırmış olsa da, bu miktarın talebi karşılamadığı ifade ediliyor. Çiftçiler, daha düşük faizli kredi ve borç yapılandırması talep ediyor. Ancak yüksek enflasyon ve mali disiplin endişeleri nedeniyle hükümetin kapsamlı bir yardım paketi açıklaması beklenmiyor. Tarım Bakanı Carlos Fávaro, ek kaynak için Kongre'ye çağrı yapmış, ancak henüz somut bir adım atılmış değil.
Bu tablo, Brezilya tarımının yapısal sorunlarını bir kez daha gün yüzüne çıkarıyor. Yüksek borçluluk, iklim riskleri ve girdi maliyetlerindeki artış, sektörün kırılganlığını artırıyor. Önümüzdeki dönemde icra satışlarının daha da yükselmesi halinde, Brezilya'nın tarımsal üretim kapasitesi kalıcı olarak zarar görebilir ve bu durum küresel gıda güvenliğini tehdit edebilir.
