Brent petrol fiyatı, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların petrol sevkiyatının kritik güzergâhlarını baskılamasıyla 110 dolar seviyesine dayandı. Ekonomist Üzeyir Doğan, 120 doların aşılması durumunda piyasalarda yeni bir panik fiyatlamasının başlayabileceği uyarısında bulundu.
Arz Kesintisi Endişesi Fiyatları Yukarı Çekiyor
Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel petrol arzının can damarı olan Hürmüz Boğazı ve çevresindeki sevkiyat hatlarını tehdit ediyor. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan geçiyor. Bölgedeki gerilimin tedarik zincirinde yaratabileceği aksamalar, Brent petrolün varil fiyatını kısa sürede 110 dolar sınırına taşıdı. Piyasa analistleri, sipariş defterlerinde fiziksel teslimat talebinin arttığını ve vadeli işlemlerde spekülatif pozisyonların yükseldiğini belirtiyor.
Son bir ayda Brent petrol fiyatı yüzde 12'nin üzerinde prim yaptı. Ham petrol stoklarındaki beklenmedik düşüşler ve OPEC+ ülkelerinin üretim kesintilerini sürdürme kararı, yukarı yönlü baskıyı güçlendirdi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), acil durum stoklarının devreye alınabileceği sinyalini verdi ancak piyasa oyuncuları bu adımın kısa vadeli etkisine şüpheyle yaklaşıyor.
Üzeyir Doğan: 120 Dolar Psikolojik Eşik
Ekonomist Üzeyir Doğan, petrol fiyatlarındaki yükselişin yalnızca arz-talep dengesinden kaynaklanmadığını, jeopolitik risk priminin fiyatlamaya hâkim olduğunu söyledi. Doğan, "Brent 110 dolar seviyesinde tutunuyor. Ancak 120 doların aşılması hâlinde piyasalarda yeni bir panik dalgası tetiklenebilir. Bu eşik, hem teknik hem de psikolojik olarak kritik. Yatırımcılar, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon üzerinden merkez bankalarının faiz patikalarını yeniden şekillendirebileceğini fiyatlıyor" değerlendirmesini yaptı.
Doğan, özellikle gelişmekte olan ülkelerin cari açıklarının petrol fiyatlarına karşı hassas olduğunu vurguladı. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde, ham petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artışın yıllık cari açığı yaklaşık 4-5 milyar dolar artırabileceğini belirten Doğan, bu durumun döviz kurları ve enflasyon üzerinde ek baskı yaratacağını ifade etti.
Küresel Piyasalarda Dalgalanma
Petrol fiyatlarındaki sıçrama, küresel hisse senedi piyasalarında da dalgalanmaya yol açtı. Enerji şirketleri hisseleri prim yaparken, havayolu ve lojistik firmaları değer kaybetti. Altın, güvenli liman talebiyle ons başına 2.400 doların üzerine çıktı. ABD 10 yıllık tahvil faizleri ise enflasyon beklentilerindeki artışla yükseliş eğilimine girdi.
Analistler, petrol fiyatının 120 doları aşması hâlinde küresel büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edilebileceğini, merkez bankalarının faiz indirim takvimlerini erteleyebileceğini öngörüyor. Avrupa Merkez Bankası ve Fed yetkilileri, enerji fiyatlarındaki oynaklığın para politikası üzerindeki etkisini yakından izlediklerini açıkladı.
Petrol Fiyatlarında Kısa Vadeli Beklentiler
Piyasa katılımcıları, kısa vadede fiyatın 105-115 dolar bandında dalgalanmasını bekliyor. Ancak çatışmaların yayılması veya sevkiyat hatlarına yönelik somut bir saldırı gerçekleşmesi durumunda 120 doların hızla test edilebileceği belirtiliyor. Öte yandan, ABD'nin stratejik petrol rezervlerinden satış yapması veya OPEC+'nın üretim artışına gitmesi gibi haber akışları fiyatı aşağı çekebilir.
Uzmanlar, yatırımcıların kısa vadeli oynaklığa karşı hazırlıklı olması gerektiğini, enerji maliyetlerindeki artışın sanayi üretimi ve tüketici enflasyonu üzerinden geniş bir yelpazede etkisini göstereceğini ifade ediyor. Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına yapılacak olası zamlar, ulaştırma ve gıda fiyatları üzerinden enflasyonu yeniden tetikleyebilir.
Sonuç: Jeopolitik Risk Primi Kalıcı Hale Gelebilir
Brent petrolün 110 dolar seviyesine yerleşmesi, piyasalarda jeopolitik risk priminin kalıcı hâle gelebileceği yönünde sinyal veriyor. Orta Doğu'daki belirsizlik sürdükçe, enerji fiyatlarındaki oynaklık küresel ekonomi için başlıca tehdit unsuru olmayı sürdürecek. 120 dolar eşiği, hem üretici hem tüketici ülkeler için kritik bir dönüm noktası olarak izleniyor. Yatırımcıların, merkez bankalarının ve hükümetlerin bu eşiğe yönelik hazırlıklarını hızlandırması bekleniyor.
