Brent petrol, Orta Doğu'da ABD-İran çatışmasının yeniden şiddetlenmesi ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırıların arz endişelerini artırmasıyla 100 dolar seviyesini aştı. Uluslararası piyasalarda Brent ham petrolünün varil fiyatı, son 24 saatte yüzde 8'den fazla artışla 102 dolara kadar yükseldi. Bu, petrol fiyatlarının son iki yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi. Uzmanlar, artışın temel nedeninin Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğine yönelik saldırılar ve İran'ın petrol ihracatını durdurma tehdidi olduğunu belirtiyor.
Çatışmanın Enerji Piyasalarına Etkisi
ABD ile İran arasındaki gerilim, geçtiğimiz hafta İran'ın Basra Körfezi'nde bir ABD insansız hava aracını düşürmesiyle zirveye çıktı. Ardından İran yanlısı grupların Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrol tesislerine düzenlediği insansız hava aracı saldırıları, günlük 5 milyon varillik üretim kapasitesini vurdu. Suudi yetkililer, Abqaiq ve Khurais tesislerindeki hasarın onarımının haftalar sürebileceğini açıkladı. Bu gelişmeler, küresel petrol arzının yüzde 5'ini doğrudan etkiledi.
Öte yandan, Hürmüz Boğazı'nda dün akşam saatlerinde bir petrol tankerine yapılan füze saldırısı sonucu tankerde yangın çıktı. Mürettebatın tahliye edildiği, can kaybı olmadığı bildirildi. Saldırıyı henüz üstlenen olmadı. Ancak ABD Dışişleri Bakanlığı, saldırının İran tarafından desteklendiğini iddia etti. İran ise suçlamayı reddetti.
Üretim Durdu, Arz Endişeleri Tırmanıyor
Suudi Arabistan'ın yanı sıra BAE ve Kuveyt de petrol üretiminde kısıntıya gitti. BAE'nin Ruwais rafinerisindeki teknik arıza nedeniyle günlük 1,5 milyon varil işleme kapasitesi devre dışı kaldı. Irak'ın Basra limanındaki yükleme tesisleri ise güvenlik gerekçesiyle geçici olarak durduruldu. Bu durum, küresel piyasalarda arz açığı korkusunu artırdı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), acil durum stoklarını serbest bırakmayı değerlendirdiklerini duyurdu.
Petrol fiyatlarındaki artış, dünya genelinde akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Türkiye'de de benzin ve motorin fiyatlarına bu gece yarısından itibaren zam bekleniyor. Enerji Bakanı, konuyla ilgili açıklama yapmadı.
Piyasa Analistleri Ne Diyor?
Uzmanlar, fiyatların kısa vadede 110 doları görebileceğini, çatışmanın yayılması halinde ise 120 doların aşılabileceğini öngörüyor. Ancak bazı analistler, ABD'nin stratejik petrol rezervlerini devreye sokması ve OPEC'in üretim artışı sinyali vermesi durumunda fiyatların dengelenebileceğini belirtiyor.
Yatırımcılar, önümüzdeki günlerde İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma ihtimalini yakından takip ediyor. Böyle bir adım, küresel petrol arzının üçte birini sekteye uğratabilir.
Jeopolitik risklerin petrol fiyatları üzerindeki etkisi, enerji güvenliği açısından kritik bir eşikte. Çatışmanın diplomatik yollarla çözülmemesi halinde, dünya ekonomisi yeni bir petrol şokuyla karşı karşıya kalabilir. Bu durum, enflasyon baskılarını artırarak merkez bankalarının faiz politikalarını da zorlaştırabilir.
