Borsa İstanbul'da (BİST) 2023 yılının Şubat ayından itibaren uygulanan açığa satış yasağı, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) dün akşam saatlerinde aldığı kararla kaldırıldı. Yasağın kaldırılmasıyla birlikte yatırımcılar, daha önce sahip olmadıkları hisse senetlerini ödünç alarak satma işlemi olan açığa satış işlemlerini yeniden gerçekleştirebilecek. Karar, bugün itibarıyla yürürlüğe girerken, piyasa katılımcıları tarafından olumlu karşılandı.
Açığa satış yasağı neden getirilmişti?
Açığa satış yasağı, Şubat 2023'te meydana gelen ve 11 ili etkileyen büyük deprem felaketinin ardından BİST'te yaşanan sert satış dalgasını durdurmak amacıyla getirilmişti. Depremin hemen ardından endekslerde yaşanan hızlı düşüş, yatırımcılarda paniğe yol açmış, SPK da piyasada istikrarı sağlamak için bu önlemi almıştı. Yasağın yanı sıra, hisse geri alım programları (buyback) ve bazı hisselerde devre kesici uygulamaları da devreye sokulmuştu. Yaklaşık 14 ay süren bu dönemde, yatırımcılar açığa satış yapamazken, özellikle hedge fonlar ve arbitrajcılar için önemli bir strateji kısıtlanmıştı.
Yasağın kalkması piyasaları nasıl etkileyecek?
Uzmanlar, yasağın kaldırılmasının BİST'te işlem hacmini artırabileceğini ve piyasanın daha sağlıklı fiyat keşfine olanak tanıyacağını belirtiyor. Açığa satış, piyasada likiditeyi artıran ve fiyatların aşırı yükselmesini engelleyen bir mekanizma olarak görülüyor. Ancak bazı analistler, özellikle düşüş eğilimli piyasalarda açığa satışın baskıyı artırabileceği uyarısında bulunuyor. SPK yetkilileri, kararın piyasa koşullarının normale dönmesiyle alındığını ve gerektiğinde yeniden düzenleme yapılabileceğini ifade etti. BİST 100 endeksi, bugün açılışta yatay bir seyir izlerken, bankacılık hisselerinde hareketlilik gözlemlendi.
Yatırımcılar için yeni dönem
Açığa satışın yeniden başlaması, özellikle kısa vadeli işlem yapan yatırımcılar için önemli bir fırsat sunuyor. Ancak uzmanlar, bu işlemin yüksek risk içerdiği konusunda uyarıyor; çünkü hisse fiyatı beklenenin aksine yükselirse kayıplar sınırsız olabiliyor. SPK, yasağın kalkmasıyla birlikte piyasa manipülasyonuna karşı denetimleri sıkılaştıracağını duyurdu. Yatırımcıların, açığa satış yapmadan önce risk yönetimi ve teminat gereklilikleri konusunda bilgi alması öneriliyor.
Geçmişte uygulanan geçici yasaklar, çoğu zaman piyasadaki panik havasının dağılmasıyla kaldırılıyor. Benzer bir süreç, 2008 küresel finans krizinde de yaşanmış, birçok ülke borsasında açığa satışa geçici kısıtlama getirilmişti. Türkiye'de bugün alınan karar, piyasaların deprem şokunu atlattığı ve normalleşme sürecine girdiği yönünde değerlendiriliyor.
