9 yıldır Türkiye'de erişim engeli bulunan dünyanın en büyük rezervasyon platformu Booking.com ile kısa dönemli kiralama devi Airbnb'ye yönelik kapsamlı bir düzenleme yapılacağı konuşuluyor. Sektör temsilcileri, bu platformların Türkiye pazarına dönüşünün hem turizm gelirlerine katkı sağlayabileceğini hem de yerli işletmeler için yeni fırsatlar yaratabileceğini belirtiyor. Ancak düzenlemenin ayrıntıları ve zamanlaması henüz netleşmiş değil.
9 yıllık erişim engeli ve güncel durum
Booking.com, Mart 2017'de Türkiye'de faaliyet gösteren otel ve pansiyonların "haksız rekabet" yarattığı gerekçesiyle açılan soruşturma sonucu erişime engellenmişti. O dönemde Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) ve Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) gibi kuruluşlar, platformun komisyon oranlarının yüksekliğinden ve yerel işletmeleri zor durumda bıraktığından şikayetçi olmuştu. Airbnb ise 2015 yılında Türkiye'de faaliyet göstermeye başlamış, ancak 2019'da İstanbul Ticaret Sarayı'nın bir kararıyla "kısa süreli kiralama" faaliyetleri için ruhsat şartı getirilmesinden sonra yasal belirsizlik yaşamıştı. Son dönemde seyahat sektörünün yeniden canlanması ve turizm gelirlerinin artmasıyla birlikte, hükümetin bu platformları yeniden değerlendirdiği ve kapsamlı bir düzenleme hazırlığı içinde olduğu öğrenildi.
Yeni düzenleme ne getirecek?
Yapılması planlanan düzenlemenin, sadece Booking ve Airbnb'yi değil, tüm dijital rezervasyon platformlarını kapsaması bekleniyor. Bu düzenlemede, platformların Türkiye'de vergi vermesi, yerel işletmelerle iş birliği yapması, tüketici haklarını koruması ve veri paylaşımı konularında net kurallar belirlenmesi öngörülüyor. Ayrıca, konut sahiplerinin kısa süreli kiralamalarda belediyelerden izin alması ve güvenlik önlemleri alması gibi zorunlulukların da getirilmesi gündemde. Turizm Bakanlığı yetkilileri, bu düzenlemenin sektörde adil bir rekabet ortamı oluşturacağını ve yerli işletmelerin korunmasını sağlayacağını ifade ediyor. Özellikle, otel işletmecileri ile kısa süreli kiralama yapan ev sahipleri arasındaki dengenin yeniden kurulması hedefleniyor.
Sektörün beklediği: Uzlaşı mı, restleşme mi?
Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB) yetkilileri, Booking ve Airbnb'nin Türkiye'ye dönmesinin turizm sektörü için olumlu olacağını, ancak düzenlemenin adil olması gerektiğini vurguluyor. Birliğin başkanı Müberra Eresin, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Dijital platformların yarattığı fırsatları değerlendirmek istiyoruz, ancak bunun yerli işletmelerimizin aleyhine olmaması için kurallar net olmalı" dedi. TÜRSAB ise düzenlemenin hem otel hem de seyahat acentelerinin çıkarlarını gözetecek şekilde yapılmasını istiyor. Başkan Firuz Bağlıkaya, "Uluslararası platformların sahip olduğu güç karşısında yerli acentelerin ayakta kalabilmesi için rekabet koşullarının eşitlenmesi şart" ifadelerini kullandı. Öte yandan, Airbnb ev sahipleri dernekleri de düzenlemenin ev sahiplerini zor durumda bırakmaması gerektiğini savunuyor.
Türkiye pazarı neden önemli?
Türkiye, 2023 yılında yaklaşık 55 milyon turist ağırlayarak dünyanın en çok ziyaret edilen ülkeleri arasında yer aldı. Bu potansiyelin farkında olan dev platformlar, Türkiye'deki pazar paylarını artırmak istiyor. Booking.com'un Türkiye'den çekilmesi, ülkeye gelen turistlerin yaklaşık %30'unun bu platform üzerinden rezervasyon yaparken farklı kanallara yönelmesine neden olmuştu. Bu da yerli rezervasyon sitelerinin ve doğrudan otel satışlarının önünü açmıştı. Ancak son yıllarda yerli alternatiflerin yeterince gelişmemesi, turistlerin ve otelcilerin yeniden büyük platformlara ihtiyaç duymasına yol açtı. Özellikle pandemi sonrası artan dijitalleşme, online rezervasyonun önemini daha da artırmış durumda.
Ekonomik ve hukuki boyutlar
Düzenlemelerin ekonomik etkisinin de büyük olması bekleniyor. Uzmanlar, Booking ve Airbnb'nin yeniden faaliyete geçmesinin turizm sektörünü canlandıracağı, istihdam yaratacağı ve vergi gelirlerini artıracağı görüşünde. Ancak hukuki boyutta, bu platformların Türkiye'deki yerleşik işletmelerle yaşadığı uyuşmazlıkların çözümü için yeni mekanizmaların kurulması gerekiyor. Ayrıca, kişisel verilerin korunması kanunu (KVKK) çerçevesinde veri paylaşımı konularında da düzenleme yapılması planlanıyor. E-ticaret yasası kapsamında getirilen yükümlülükler, bu platformlar için de geçerli olacak.
Gelecek için beklentiler
Booking.com ve Airbnb'nin Türkiye'ye dönüşü, sektördeki tüm paydaşlar için yeni fırsatlar ve riskler barındırıyor. Düzenlemenin bu yıl içinde yasalaşması ve platformların yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor. Bu süreç, Türkiye'nin dijital ekonomiye entegrasyonu açısından da kritik bir test niteliği taşıyor. Yerel işletmelerin bu yeni döneme hazırlıklı olması, teknolojik yatırımlarını artırması ve müşteri deneyimini önceliklendirmesi gerekiyor. Öte yandan, hükümetin doğru bir denge kurma becerisi, hem uluslararası yatırımcıların güvenini tazeleyecek hem de yerli sektörün rekabet gücünü koruyacak. Bu nedenle, düzenlemenin ayrıntıları ve uygulamadaki adımlar büyük bir dikkatle takip edilmeli. Gelecekte, bu platformların Türkiye'deki varlığı, sektörün dijitalleşmesine katkı sağlayabilir, ancak bunun adil ve sürdürülebilir bir çerçevede gerçekleşmesi şart.
