Birleşmiş Milletler (BM), Afganistan'da mevcut yönetim altında sağlanan göreceli istikrara karşın ülkenin derin bir insani krizle karşı karşıya olduğunu duyurdu. BM'ye göre yaklaşık 21,9 milyon Afgan vatandaşı, yani nüfusun yarısından fazlası, acil insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Bu rakam, ülkede gıda, sağlık, barınma ve temiz su gibi temel ihtiyaçlara erişimin ne kadar kısıtlı olduğunu gözler önüne seriyor.
Kadınlar ve kız çocukları en kırılgan grup
BM raporuna göre, krizden en çok etkilenen kesim kadınlar ve kız çocukları. Eğitim ve çalışma hakları büyük ölçüde kısıtlanan kadınlar, temel hizmetlere erişimde de ciddi engellerle karşılaşıyor. Ülkede 2021 yılında yönetimin el değiştirmesinin ardından uluslararası yardım fonları büyük ölçüde kesilmiş ve Afganistan ekonomisi iflasın eşiğine gelmişti. BM Dünya Gıda Programı (WFP) verilerine göre, ülkede yaklaşık 15,3 milyon kişi akut gıda güvensizliği yaşıyor. Bu durum, özellikle kış aylarında daha da vahim bir hal alıyor.
Uluslararası topluma çağrı
BM yetkilileri, Afganistan'daki insani krizin çözümü için uluslararası topluma daha fazla destek çağrısında bulunuyor. 2024 yılı için yapılan insani yardım planının finansmanı şu ana kadar sadece yüzde 45 oranında karşılanabildi. Bu da milyonlarca insanın temel ihtiyaçlarına erişimini imkansız hale getiriyor. BM Afganistan Özel Temsilcisi, ülkede istikrarın sağlanması için öncelikle insani krizin giderilmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi halde sosyal çöküntü ve kitlesel göç dalgaları yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
Afganistan'da 40 yılı aşkın süredir devam eden çatışma ve istikrarsızlık, ülkeyi dünyanın en kırılgan devletlerinden biri haline getirdi. Mevcut yönetim, uluslararası alanda tanınmıyor ve bu durum ekonomik krizi daha da derinleştiriyor. BM'nin verilerine göre, ülkede işsizlik oranı yüzde 80'i buluyor ve toplumun büyük bir kesimi günlük 2 doların altında bir gelirle hayatta kalmaya çalışıyor.
Hedef 173 milyon dolarlık yardım
BM, 2024 yılı için Afganistan'a yönelik 173 milyon dolarlık bir insani yardım bütçesi belirledi. Ancak bu bütçenin halen büyük bir kısmı karşılanmış değil. Özellikle sağlık ve eğitim alanlarında yapılan yardımlar, krizin hafifletilmesinde hayati önem taşıyor. BM'nin raporu, acil destek sağlanmazsa önümüzdeki aylarda açlık ve hastalıklara bağlı ölümlerin artabileceğine dikkat çekiyor.
Afganistan'daki insani kriz, yalnızca bölgesel değil, küresel bir sorun olarak da ele alınmalıdır. Uluslararası toplumun omuz omuza vermesi, bu krizin daha fazla can kaybına ve istikrarsızlığa yol açmasını engelleyebilir. Ancak bugüne kadar atılan adımlar, krizin boyutu karşısında yetersiz kalmıştır.
