Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu, bugün New York'taki BM merkezinde başlıyor. Dünyanın dört bir yanından devlet ve hükümet başkanlarını bir araya getiren oturum, küresel ekonomi, iklim değişikliği ve uluslararası güvenlik gibi kritik başlıkları masaya yatıracak. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek; bu yılki kurul, Guterres'in son tam yıl liderliğindeki toplantı olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor.
Liderler Hangi Konuları Tartışacak?
Genel Kurul'un açılış konuşmaları 23 Eylül'de başlayacak ve 27 Eylül'e kadar sürecek. ABD Başkanı Joe Biden, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi isimlerin konuşma yapması bekleniyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında Rusya-Ukrayna savaşı, Gazze'deki insani kriz, iklim finansmanı ve yapay zeka yönetişimi yer alıyor.
Ekonomik açıdan bakıldığında, küresel enflasyonun yavaşlamasına rağmen gelişmekte olan ülkelerin borç yükü ve sermaye akışlarındaki dalgalanmalar öne çıkıyor. Dünya Bankası ve IMF yetkilileri, zirve marjında ikili görüşmeler yaparak borç yeniden yapılandırma ve yeşil dönüşüm finansmanı konularını ele alacak. Ayrıca, çok taraflı kalkınma bankalarının reformu da ekonomi başlıkları arasında.
Guterres'in Son Yılı ve BM'nin Geleceği
Antonio Guterres, 2017'den bu yana yürüttüğü Genel Sekreterlik görevinde iklim eylemi, barış koruma ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri konusunda sık sık üye ülkeleri uyardı. Görev süresinin 2026 sonunda dolması, halefinin seçimi için şimdiden diplomatik kulis çalışmalarını başlattı. BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri arasındaki veto krizleri, Kurul'un etkinliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye, BM reformu çağrılarını yineleyerek "Dünya Beşten Büyüktür" söylemini Genel Kurul'da gündeme getirecek. Ankara, özellikle Güvenlik Konseyi'nin genişletilmesi ve daimi üyelerin veto hakkının sınırlandırılması yönündeki taleplerini yineleyecek. Türkiye ayrıca Suriye'deki insani durum ve mülteci krizi için daha fazla uluslararası destek isteyecek.
Arka Plan: 80 Yıllık Kuruldan Bugüne
BM Genel Kurulu, 1945'te kurulan Birleşmiş Milletler'in en geniş temsil organıdır. Her yıl Eylül ayında düzenlenen Genel Tartışma oturumları, üye ülkelere küresel sorunlara dair görüşlerini ifade etme imkanı sunar. Kararlar bağlayıcı olmasa da, uluslararası meşruiyet ve kamuoyu baskısı açısından büyük ağırlık taşır.
81. oturumun ana teması "Barış, Refah ve Sürdürülebilirlik İçin Birlikte Hareket" olarak belirlendi. Genel Kurul Başkanlığı'nı bu yıl hangi ülkenin üstleneceği henüz netleşmedi; ancak Afrika Grubu'nun aday çıkarması bekleniyor. Zirve süresince yüzlerce yan etkinlik, panel ve ikili görüşme gerçekleşecek.
Küresel ekonomi açısından kritik bir diğer başlık da uluslararası ticaret kuralları. Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) reformu ve artan korumacılık eğilimleri, liderlerin konuşmalarında yer alacak. ABD-Çin arasındaki teknoloji rekabeti ve tedarik zinciri kırılganlıkları, iş dünyasının yakından takip ettiği konular arasında.
New York'ta yoğun güvenlik önlemleri altında gerçekleşecek zirve, 30 Eylül'e kadar devam edecek. BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu, çok taraflılığın test edildiği bir dönemde uluslararası işbirliğinin ne kadar işleyebileceğini göstermesi bakımından belirleyici olacak. Sonuç bildirgeleri bağlayıcı olmasa da, küresel kamuoyuna verilecek mesajlar ve yapılacak ikili anlaşmalar, önümüzdeki yılın ekonomi ve güvenlik gündemini şekillendirecek.
